گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان ـ ۲۴ مهر ۱۴۰۵
به گزارش خبرگزاری ایپنا، گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان ـ ۲۴ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد.
در هند، مجتمع جدید تولید فنول و استون شرکت هالدیا با ظرفیت اسمی سالانه ۵۶۰ هزار تن افتتاح شد. راه‌اندازی تجاری این مجموعه می‌تواند واردات این محصولات را کاهش دهد.
در آلمان، شرکت یوپی‌ام پالایشگاه زیستی جدید خود را با سرمایه‌گذاری ۱٫۳۷ میلیارد یورو افتتاح کرد. این مجموعه سالانه ظرفیت تولید ۲۲۰ هزار تن مواد شیمیایی زیست‌پایه را دارد.
در بازار انرژی، آژانس بین‌المللی انرژی از تسریع آزادسازی ذخایر اضطراری، از جمله بیش از ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل، خبر داد. هم‌زمان، محدودیت عرضه نفت کوره پرگوگرد ادامه یافت و اضافه‌بهای نقدی آن به حدود ۵۰ دلار در هر تن رسید.
گزارش‌های بازار همچنین نشان می‌دهد تولیدکنندگان پتروشیمی خاورمیانه، باوجود اختلالات حمل‌ونقل، همچنان از مزیت هزینه خوراک و مقیاس تولید برخوردارند؛ هرچند تأمین پایدار و تحویل مطمئن محصولات اهمیت بیشتری یافته است.
در بخش لجستیک، حمله به دو نفتکش شیمیایی در نزدیکی سواحل رومانی و مفقودشدن هفت دریانورد، نگرانی‌ها درباره امنیت حمل دریایی در دریای سیاه را افزایش داد.
جمع‌بندی: در شرایط کنونی، رقابت‌پذیری صنعت پتروشیمی تنها به قیمت محصول وابسته نیست. دسترسی به خوراک، هزینه حمل، امنیت مسیرهای تجاری و امکان تحویل به‌موقع نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
۱. شرکت‌ها و پروژه‌های پتروشیمی
۱. هند؛ افتتاح مجتمع جدید تولید فنول و استون
شرکت هالدیا پتروشیمی هند، مجتمع جدید تولید فنول و استون خود را در ۱۴ اکتبر افتتاح کرد. جزئیات این پروژه روز بعد منتشر شد.
این مجموعه با سرمایه‌گذاری ۶ هزار کرور روپیه در هالدیا، ایالت بنگال غربی، احداث شده است. ظرفیت اسمی سالانه آن شامل ۳۴۵ هزار تن فنول و ۲۱۵ هزار تن استون است.
این مجتمع با استفاده از فناوری شرکت لوموس و خوراک بنزن و پروپیلن فعالیت خواهد کرد و با زیرساخت‌های موجود هالدیا یکپارچه شده است.
اهمیت بازار: ظرفیت جدید می‌تواند بخشی از واردات فنول و استون هند را جایگزین کند و بر جریان تجارت این محصولات در آسیا اثر بگذارد. بااین‌حال، میزان تولید واقعی و زمان دستیابی به ظرفیت کامل هنوز مشخص نیست.
۲. آلمان؛ افتتاح پالایشگاه زیستی ۱٫۳۷ میلیارد یورویی
شرکت یوپی‌ام در ۱۵ اکتبر پالایشگاه زیستی خود را در شهر لئونا آلمان افتتاح کرد.
این پروژه با سرمایه‌گذاری ۱٫۳۷ میلیارد یورو و ظرفیت طراحی سالانه ۲۲۰ هزار تن، از زیست‌توده چوبی و پسماندهای صنایع چوب برای تولید مواد شیمیایی تجدیدپذیر استفاده می‌کند.
محصولات این مجموعه شامل قندهای صنعتی، گلیکول‌های زیست‌پایه و مواد شیمیایی مشتق از لیگنین است. شرکت اعلام کرده برخی فرایندهای تولید به عملکرد پایدار رسیده‌اند و فروش محصولات در حال افزایش است.
اهمیت پتروشیمی: این محصولات می‌توانند در زنجیره‌هایی مانند پلی‌استر، بسته‌بندی، لاستیک و مواد شیمیایی تخصصی جایگزین بخشی از مواد اولیه فسیلی شوند. ظرفیت اعلام‌شده، مجموع محصولات مجموعه است و به معنای تولید واقعی سالانه نیست.
۲. خوراک و انرژی
۳. آژانس بین‌المللی انرژی؛ تسریع آزادسازی ذخایر اضطراری
آژانس بین‌المللی انرژی در ۱۵ اکتبر از تصمیم جدید خود برای تسریع آزادسازی ذخایر اضطراری نفت و فرآورده‌ها خبر داد.
تا زمان نشست، حدود ۳۳۰ میلیون بشکه از برنامه اولیه آزادسازی شده بود و نزدیک به ۱۰۰ میلیون بشکه باقی مانده بود. برنامه اولیه که در مارس اعلام شد، ۴۰۰ میلیون بشکه بود.
در برنامه تسریع آزادسازی، بیش از ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل نیز در نظر گرفته شده است. آژانس همچنین از کشورهای دارای ظرفیت تولید و پالایش خواسته عرضه نفت خام و فرآورده‌ها، به‌ویژه گازوئیل، را افزایش دهند.
اهمیت بازار: افزایش عرضه گازوئیل می‌تواند بخشی از فشار بازار فرآورده‌های نفتی را کاهش دهد؛ اما تأثیر آن بر خوراک‌هایی مانند نفتا و گاز مایع یکسان و مستقیم نیست.
۴. عربستان و اروپا؛ پیشنهاد فروش محموله‌های اضافی نفت خام
بر اساس گزارش رویترز در ۱۵ اکتبر، شرکت آرامکوی عربستان محموله‌های اضافی نفت خام را برای تحویل به اروپا پیشنهاد کرده است.
بازه تحویل پیشنهادی از اواخر اکتبر تا اواسط نوامبر اعلام شده، اما حجم و قیمت معاملات نهایی مشخص نیست.
اهمیت بازار: این پیشنهادها می‌تواند نشان‌دهنده تلاش عربستان برای تنظیم جریان صادرات و استفاده از فرصت‌های بازار اروپا باشد. بااین‌حال، پیشنهاد فروش به معنای نهایی‌شدن معامله یا تحویل محموله نیست.
۳. قیمت و بازار محصولات
۵. بازار جهانی؛ کاهش قیمت نفت در معاملات صبح جمعه
نفت در معاملات صبح جمعه، ۱۶ اکتبر، با کاهش قیمت همراه شد؛ هرچند همچنان در مسیر ثبت افزایش هفتگی قرار داشت.
نفت برنت: ۱۰۵٫۲۱ دلار به‌ازای هر بشکه، با کاهش ۰٫۶۷ درصدی
نفت وست‌تگزاس اینترمدیت: ۹۷٫۲۰ دلار به‌ازای هر بشکه، با کاهش ۰٫۷۹ درصدی
این قیمت‌ها مربوط به معاملات لحظه‌ای صبح جمعه هستند و نباید با قیمت تسویه نهایی روز اشتباه گرفته شوند.
کاهش ذخایر نفت خام آمریکا، محدودیت تولید ناشی از طوفان و مخاطرات عرضه در خاورمیانه از عوامل اثرگذار بر بازار بودند.
اهمیت پتروشیمی: برای ارزیابی هزینه تولید، بررسی قیمت نفت خام به‌تنهایی کافی نیست. قیمت واقعی اتان، نفتا و گاز مایع نیز باید در نظر گرفته شود.
۶. بازار آسیا؛ افزایش اضافه‌بهای نفت کوره پرگوگرد
محدودیت صادرات از خاورمیانه و روسیه، عرضه نفت کوره پرگوگرد را در بازار آسیا تحت فشار قرار داده است.
بر اساس اظهارات مدیر بخش آسیایی شرکت ویتول در کنفرانس سنگاپور، اضافه‌بهای نقدی این محصول در هفته منتهی به ۱۶ اکتبر به حدود ۵۰ دلار در هر تن رسیده است؛ درحالی‌که این رقم در ۲۷ فوریه حدود ۵٫۱۰ دلار بود.
همچنین جریان ماهانه این محصول از تنگه هرمز نسبت به فوریه دست‌کم ۸۰۰ هزار تن کاهش یافته است. حملات به پالایشگاه‌های روسیه نیز حدود یک میلیون تن در ماه از عرضه آن کاسته است.
اهمیت پتروشیمی: محدودیت عرضه می‌تواند رقابت میان مصرف‌کنندگان سوخت دریایی و پالایشگاه‌ها را افزایش دهد. بااین‌حال، افزایش اضافه‌بهای نفت کوره به معنای افزایش متناسب قیمت نفتا یا سایر محصولات پتروشیمی نیست.
۷. خاورمیانه؛ تداوم مزیت رقابتی تولیدکنندگان پلی‌اتیلن
گزارش رویترز در ۱۵ اکتبر نشان می‌دهد اختلال در تجارت دریایی خلیج فارس، خرید از تأمین‌کنندگان جایگزین را افزایش داده است؛ اما مزیت هزینه‌ای تولیدکنندگان خاورمیانه همچنان پابرجاست.
بر اساس این گزارش، خاورمیانه در سال گذشته بیش از ۴۰ درصد صادرات جهانی پلی‌اتیلن را در اختیار داشته است.
دسترسی به خوراک ارزان و مقیاس بالای تولید، از عوامل اصلی حفظ رقابت‌پذیری این منطقه هستند. بااین‌حال، اختلالات اخیر باعث شده خریداران برای کاهش ریسک، منابع تأمین خود را متنوع‌تر کنند.
در برآورد نقل‌شده در گزارش، تأمین‌کنندگان جایگزین حدود ۲۰ درصد از تقاضای مورد بررسی را جذب کرده‌اند. این رقم به شرایط بازار مورد مطالعه مربوط است و نباید سهم قطعی بازار جهانی تلقی شود.
اهمیت بازار: مزیت هزینه تولید همچنان مهم است، اما توانایی تحویل منظم و کاهش ریسک حمل‌ونقل نیز به بخشی از رقابت‌پذیری تولیدکنندگان تبدیل شده است.
وضعیت قیمت سایر محصولات
در منابع بررسی‌شده، قیمت‌های تازه و قابل اتکایی با تاریخ ارزیابی و مبنای تحویل مشخص برای اتیلن، پروپیلن، بوتادین، بنزن، استایرن، متانول، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پی‌وی‌سی، پت، پارازایلین، پی‌تی‌ای و ام‌ای‌جی تأیید نشد.
ازاین‌رو، از انتشار قیمت‌های قدیمی به‌عنوان قیمت روز خودداری شده است.
۴. فناوری و سرمایه‌گذاری
۸. چین؛ توسعه مرکز تحقیق و توسعه آرکما در شانگهای
شرکت آرکما در ۱۵ اکتبر از تکمیل و افتتاح مرکز توسعه‌یافته تحقیق و توسعه خود در شانگهای خبر داد.
فضای آزمایشگاهی این مرکز حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است. فعالیت‌های آن بر توسعه مواد شیمیایی تخصصی، فرمولاسیون‌های جدید و کاربردهای صنعتی در بازار چین و آسیا متمرکز است.
بسته‌بندی، مواد پیشرفته، چسب‌ها، باتری‌ها و کاربردهای صنعتی از حوزه‌های مورد توجه این مرکز هستند.
اهمیت صنعتی: توسعه این مرکز نشان‌دهنده اهمیت تحقیق و توسعه نزدیک به بازار مصرف است؛ هرچند به معنای ایجاد ظرفیت تولید تجاری جدید نیست.
۹. آمریکا؛ جذب ۵۵ میلیون دلار سرمایه برای هوش مصنوعی در صنعت شیمی
شرکت آلبرت در ۱۵ اکتبر از جذب ۵۵ میلیون دلار سرمایه جدید برای توسعه سامانه هوش مصنوعی تخصصی در شیمی و علم مواد خبر داد.
این دور سرمایه‌گذاری با رهبری شرکت تی‌سی‌وی انجام شده است. هدف پروژه، تحلیل داده‌های آزمایشگاهی، مدیریت دانش تحقیق و توسعه و تسریع طراحی فرمولاسیون‌های جدید است.
بر اساس گزارش منتشرشده، شرکت‌هایی از جمله آکزونوبل از قابلیت‌های این سامانه برای اتصال و تحلیل داده‌های تحقیقاتی استفاده می‌کنند.
اهمیت صنعت شیمی: این سرمایه‌گذاری بیانگر افزایش توجه به هوش مصنوعی در تحقیق و توسعه مواد شیمیایی است. بااین‌حال، میزان اثرگذاری این فناوری بر کاهش زمان و هزینه توسعه محصولات باید با نتایج عملیاتی سنجیده شود.
۵. ادغام و تملک
در بازه زمانی این گزارش، معامله بزرگ و جدیدی در میان تولیدکنندگان اصلی پتروشیمی که زمان اجرای آن به‌طور مستقل تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
خبر توافق تملک شرکت دی.اس. براون توسط سنت‌گوبن در ۱۵ اکتبر منتشر شد، اما زمان ثبت رویداد پیش از آغاز بازه بررسی بوده است؛ بنابراین در شمار اخبار جدید این دوره قرار نمی‌گیرد.
۶. تعمیرات و توقف واحدها
۱۰. سنگاپور؛ برنامه راه‌اندازی مجدد واحد تفکیک میعانات آستر
شرکت آستر در حال آماده‌سازی واحد تفکیک میعانات گازی خود در جزیره بوکوم سنگاپور برای راه‌اندازی مجدد در ماه نوامبر است.
این واحد با ظرفیت اسمی حدود ۷۰ هزار بشکه در روز، نزدیک به یک دهه غیرفعال بوده و برای فرآورش میعانات سبک و تولید محصولاتی مانند نفتا طراحی شده است.
بر اساس داده‌های رهگیری محموله‌ها، بیش از یک میلیون بشکه میعانات استرالیا در اکتبر وارد مجموعه بوکوم شده است.
از جمله محموله‌های گزارش‌شده می‌توان به حدود ۶۵۰ هزار بشکه میعانات نورث‌وست شلف و ۵۷۰ هزار بشکه میعانات ایکتیس اشاره کرد.
شرکت همچنین در حال تعمیر سامانه پهلوگیری تک‌نقطه‌ای خود است؛ عملیاتی که بخشی از آن تا اواخر دسامبر ادامه خواهد داشت.
اهمیت پتروشیمی: راه‌اندازی این واحد می‌تواند دسترسی آستر به نفتای تولید داخل مجموعه را افزایش دهد. بااین‌حال، میزان تولید واقعی و زمان دستیابی به ظرفیت پایدار هنوز مشخص نیست.
۱۱. روسیه؛ آتش‌سوزی در پالایشگاه ریازان پس از حمله پهپادی
مقام‌های منطقه‌ای روسیه در ۱۵ اکتبر از وقوع آتش‌سوزی در پالایشگاه ریازان پس از حمله پهپادی خبر دادند.
این پالایشگاه متعلق به شرکت روس‌نفت است و طبق گزارش رویترز، نزدیک به ۵ درصد ظرفیت پالایش نفت خام روسیه را تشکیل می‌دهد.
در زمان انتشار گزارش، اطلاعات دقیقی درباره واحدهای آسیب‌دیده، مدت توقف احتمالی و میزان کاهش تولید منتشر نشده بود.
اهمیت بازار: این حادثه می‌تواند بر عرضه فرآورده‌های نفتی روسیه اثر بگذارد؛ اما تا زمان مشخص‌شدن میزان خسارت، نمی‌توان کل ظرفیت پالایشگاه را از عرضه بازار حذف‌شده در نظر گرفت.
۷. حوادث و ایمنی
۱۲. دریای سیاه؛ حمله به دو نفتکش شیمیایی و مفقودشدن هفت دریانورد
دو نفتکش شیمیایی در نزدیکی سواحل رومانی و مسیر ورودی کانال سولینا در شب ۱۴ و روز ۱۵ اکتبر هدف حملات پهپادی قرار گرفتند.
کشتی واین تریدر با پرچم سن‌مارینو دچار آتش‌سوزی شد. از ۱۲ خدمه آن، پنج نفر نجات یافتند و هفت نفر مفقود گزارش شدند.
کشتی یارا جی با پرچم کومور نیز آسیب دید، اما تمام خدمه آن سالم اعلام شدند.
یک منبع نظامی ناتو منشأ پهپادها را روسیه اعلام کرده است؛ بااین‌حال، مقام‌های رومانی مسئولیت حملات را به‌طور قطعی به کشور مشخصی نسبت نداده‌اند.
اهمیت ایمنی و لجستیک: این حادثه ریسک حمل دریایی مواد شیمیایی و فرآورده‌های نفتی در دریای سیاه را افزایش داده است. نوع محموله‌ها و وقوع آلودگی دریایی ناشی از حادثه هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است.
۸. مقررات و تجارت بین‌الملل
مهم‌ترین تحول رسمی این دوره، تصمیم آژانس بین‌المللی انرژی برای تسریع آزادسازی ذخایر اضطراری نفت و فرآورده‌ها بود که در بخش خوراک و انرژی تشریح شد.
در بررسی منابع عمومی، مقررات تجاری جدید و لازم‌الاجرایی که مستقیماً تعرفه واردات یا صادرات محصولات اصلی پتروشیمی را در این بازه تغییر دهد، تأیید نشد.
همچنین خبر تازه‌ای درباره لغو عمومی تحریم‌های مرتبط با صادرات پتروشیمی ایران شناسایی نشد.
۹. تحولات منطقه‌ای و لجستیک
۱۳. تنگه هرمز؛ تداوم جریان پایین‌تر از سطح مبنا
بر اساس داده‌های شرکت کلپر که در گزارش رویترز در ۱۶ اکتبر منتشر شد، متوسط جریان نفت خام عبوری از تنگه هرمز در هفت روز منتهی به ۱۳ اکتبر به حدود ۱۱٫۶۲ میلیون بشکه در روز رسید.
این میزان معادل حدود ۶۸ درصد سطح مبنای ۱۷٫۱۵ میلیون بشکه در روز است.
تحلیلگران هشدار داده‌اند که بدون توافق سیاسی جامع، بازیابی جریان صادرات احتمالاً کند و نامنظم خواهد بود.
اهمیت پتروشیمی: بهبود جریان نفت خام به‌تنهایی وضعیت صادرات گاز مایع، نفتا، متانول و پلیمرها را مشخص نمی‌کند. وضعیت کشتی‌ها، بیمه، بارگیری و امکان تحویل واقعی نیز باید بررسی شود.
۱۴. سنگاپور و پاکستان؛ توسعه خدمات سوخت‌رسانی دریایی ویتول
شرکت ویتول اعلام کرده است که از ژوئیه خدمات سوخت‌رسانی دریایی را در بندر گوادر پاکستان آغاز کرده است. این اقدام می‌تواند گزینه‌ای جایگزین برای بخشی از خدمات سوخت‌رسانی منطقه، از جمله بندر فجیره، فراهم کند.
این شرکت همچنین قصد دارد در هفته‌های آینده تحویل گاز طبیعی مایع به کشتی‌ها در سنگاپور را آغاز کند.
طبق اعلام ویتول، یک شناور سوخت‌رسان گاز طبیعی مایع در نوامبر و دو شناور دیگر در سال ۲۰۲۷ به ناوگان آن اضافه خواهند شد.
داده‌های سازمان دریایی سنگاپور نشان می‌دهد فروش گاز طبیعی مایع به‌عنوان سوخت دریایی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ به ۴۸۷ هزار و ۱۰۰ تن رسیده که بیش از ۲۱ درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش داشته است.
اهمیت پتروشیمی: توسعه زیرساخت سوخت‌رسانی گاز طبیعی مایع می‌تواند بر تقاضای گاز طبیعی و الگوی مصرف سوخت دریایی اثر بگذارد. رقابت این سوخت با متانول و سوخت‌های نفتی نیز ادامه دارد.
پنج پیام اصلی برای فعالان صنعت پتروشیمی
۱. ظرفیت جدید هند می‌تواند تجارت منطقه‌ای فنول و استون را تغییر دهد. مجتمع هالدیا با ظرفیت اسمی مجموع ۵۶۰ هزار تن، در صورت دستیابی به تولید پایدار، می‌تواند بخشی از واردات هند را جایگزین کند.
۲. تولید مواد شیمیایی زیست‌پایه وارد مرحله صنعتی شده است. افتتاح پالایشگاه زیستی یوپی‌ام در آلمان نشان می‌دهد فناوری‌های مبتنی بر زیست‌توده در حال ورود به زنجیره تأمین تجاری هستند. بااین‌حال، هزینه تولید و رقابت با محصولات فسیلی همچنان تعیین‌کننده است.
۳. محدودیت عرضه فرآورده‌ها همچنان ادامه دارد. تسریع آزادسازی ذخایر اضطراری و افزایش اضافه‌بهای نفت کوره پرگوگرد نشان می‌دهد بازار فرآورده‌ها با فشار عرضه روبه‌روست. ارزیابی هزینه خوراک پتروشیمی باید بر اساس قیمت هر برش انجام شود.
۴. مزیت هزینه تولیدکنندگان خاورمیانه پابرجاست، اما تحویل مطمئن اهمیت بیشتری دارد. خوراک ارزان و مقیاس تولید، موقعیت رقابتی منطقه را تقویت می‌کند؛ بااین‌حال، امنیت مسیرهای صادراتی و امکان تحویل منظم نیز به عوامل اصلی رقابت تبدیل شده‌اند.
۵. ریسک حمل دریایی به مسیرهای بیشتری گسترش یافته است. حوادث دریای سیاه نشان می‌دهد مخاطرات لجستیکی محدود به خلیج فارس نیست. در قراردادهای صادراتی، علاوه بر قیمت، باید مسیر حمل، بیمه، وضعیت کشتی و احتمال تأخیر در تحویل را نیز در نظر گرفت.
