هشدار آژانس بین‌المللی انرژی درباره تداوم کمبود گازوئیل تا سال ۲۰۲۷
به گزارش ایپنا، خبرگزاری پتروشیمی ایران، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در تازه‌ترین گزارش ماهانه بازار نفت هشدار داد که محدودیت عرضه گازوئیل و سایر فرآورده‌های میان‌تقطیر احتمالاً تا بخش قابل‌توجهی از سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد یافت و با وجود کاهش تقاضای جهانی نفت، بازسازی ذخایر ازدست‌رفته این فرآورده‌ها پیش از نیمه دوم سال آینده میلادی بعید است.
براساس گزارش بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی که روز چهارشنبه ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۲ مهر ۱۴۰۵) منتشر شد، اختلال در فعالیت پالایشگاه‌ها و صادرات فرآورده‌های نفتی خاورمیانه و روسیه، همراه با افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی، فشار بی‌سابقه‌ای بر بازار جهانی گازوئیل وارد کرده است.
این نهاد پیش‌بینی کرده است تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط روزانه ۲.۶ میلیون بشکه نسبت به سال قبل کاهش یابد و به ۱۰۲.۴ میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که نشان‌دهنده تأثیر افزایش قیمت انرژی و تضعیف چشم‌انداز اقتصادی بر مصرف جهانی است.
صادرات فرآورده‌های نفتی و LPG خاورمیانه همچنان کمتر از نصف سطح پیش از جنگ
یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش اکتبر آژانس بین‌المللی انرژی، تفاوت قابل‌توجه میان روند احیای صادرات نفت خام و صادرات فرآورده‌های پالایشی و گاز مایع خاورمیانه است.
طبق این گزارش، صادرات نفت خام تولیدکنندگان خلیج فارس در سپتامبر با افزایش روزانه ۴.۴ میلیون بشکه به ۱۳.۹ میلیون بشکه رسید و بیش از ۷۵ درصد سطح پیش از جنگ را بازیابی کرد.
با این حال، صادرات فرآورده‌های نفتی و گاز مایع (LPG) منطقه همچنان کمتر از نصف سطح پیش از جنگ باقی مانده است.
صادرات فرآورده‌های پالایشی خاورمیانه در ماه سپتامبر به روزانه ۱.۹ میلیون بشکه رسید؛ درحالی‌که این رقم پیش از جنگ ۴.۷ میلیون بشکه در روز بود.
همچنین صادرات LPG با وجود افزایش نسبی، تنها به ۶۷۰ هزار بشکه در روز رسید؛ رقمی که در مقایسه با صادرات روزانه ۱.۵ میلیون بشکه پیش از جنگ، از تداوم محدودیت جدی عرضه این محصول حکایت دارد.
این وضعیت برای صنعت پتروشیمی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا LPG علاوه بر مصارف سوختی، در برخی واحدهای پتروشیمی به‌عنوان خوراک تولید محصولات پایه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کاهش ۱.۳ میلیون بشکه‌ای صادرات گازوئیل خاورمیانه و روسیه
آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است صادرات خالص گازوئیل و گازوئیل حرارتی از خاورمیانه و روسیه در سپتامبر ۲۰۲۶ مجموعاً روزانه ۱.۳ میلیون بشکه نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است.
این افت شدید تنها بخشی از سوی افزایش صادرات سایر کشورها جبران شده و در نتیجه، صادرات جهانی گازوئیل در سپتامبر حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کمتر از سال گذشته بوده است.
در کنار محدودیت صادرات خاورمیانه، آسیب به پالایشگاه‌های روسیه بر اثر حملات پهپادی اوکراین نیز تولید و عرضه فرآورده‌های نفتی این کشور را کاهش داده است.
آژانس هشدار داده است که محدودیت عرضه، هم‌زمان با آغاز دوره تعمیرات فصلی پالایشگاه‌ها و افزایش تقاضای زمستانی، فشار مضاعفی بر بازار گازوئیل وارد خواهد کرد.
عبور قیمت گازوئیل از ۲۰۰ دلار در هر بشکه
براساس گزارش آژانس، قیمت عمده‌فروشی گازوئیل در سنگاپور طی ماه سپتامبر از ۲۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد و در بازارهای اروپا و آمریکا نیز به حدود ۲۲۰ دلار در هر بشکه رسید.
اگرچه قیمت‌ها پس از ثبت این سطوح بی‌سابقه تا حدودی کاهش یافته‌اند، همچنان فاصله قابل‌توجهی با قیمت نفت خام و سطوح پیش از بحران دارند.
افزایش هزینه گازوئیل به دلیل نقش گسترده آن در حمل‌ونقل، کشاورزی و فعالیت‌های صنعتی، می‌تواند هزینه تولید و جابه‌جایی کالا را افزایش دهد و به تشدید فشارهای تورمی منجر شود.
احیای پالایشگاه‌ها برای جبران کمبود کافی نیست
آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است میزان نفت خام پالایش‌شده در جهان پس از کاهش فصلی به ۸۱.۳ میلیون بشکه در روز در اکتبر، تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود ۸۴.۶ میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
با وجود این افزایش، انتظار می‌رود بازار گازوئیل در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ همچنان با کمبود عرضه روبه‌رو باشد.
برآورد آژانس نشان می‌دهد بازار گازوئیل ممکن است در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۷ به مازاد عرضه فصلی برسد؛ اما این مازاد برای جبران کسری انباشته ذخایر در طول سال ۲۰۲۶ کافی نخواهد بود.
در نتیجه، بازسازی ذخایر ازدست‌رفته، فراتر از نوسانات معمول فصلی، احتمالاً پیش از نیمه دوم سال ۲۰۲۷ امکان‌پذیر نخواهد شد.
کاهش ذخایر جهانی و افزایش آسیب‌پذیری بازار
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ذخایر مشاهده‌شده جهانی نفت تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۵۰۹ میلیون بشکه کمتر از سطح پایان فوریه و پیش از جنگ بوده است.
همچنین ذخایر نفت در مخازن خشکی به پایین‌ترین سطح دست‌کم از سال ۲۰۱۶ رسیده است؛ وضعیتی که توان بازار برای مقابله با اختلال‌های جدید عرضه را کاهش می‌دهد.
آژانس بین‌المللی انرژی تأکید کرده است تداوم اختلال در صادرات خاورمیانه، افزایش هزینه حمل‌ونقل و محدودیت تولید پالایشگاه‌ها می‌تواند روند بازگشت تعادل به بازار جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی را طولانی‌تر کند.
پیامدها برای صنعت پالایش و پتروشیمی
کاهش شدید صادرات فرآورده‌های نفتی و LPG خاورمیانه، در کنار افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل، می‌تواند بر اقتصاد زنجیره‌های پالایشگاهی و پتروشیمی تأثیر بگذارد.
برای واحدهای پتروشیمی وابسته به خوراک LPG، محدودیت صادرات این محصول از خاورمیانه ممکن است بر دسترسی به خوراک و هزینه تأمین آن در بازارهای واردکننده اثر بگذارد. بااین‌حال، میزان این تأثیر به قراردادهای تأمین، موجودی انبارها و امکان جایگزینی خوراک بستگی دارد.
برآورد آژانس نشان می‌دهد با وجود احتمال بهبود تولید پالایشگاهی در ماه‌های آینده، بازگشت پایدار بازار گازوئیل به شرایط متعادل همچنان به احیای صادرات فرآورده‌های نفتی خاورمیانه وابسته خواهد بود.
منبع: گزارش ماهانه بازار نفت آژانس بین‌المللی انرژی، اکتبر ۲۰۲۶؛ با تطبیق گزارش رویترز و نشریه تخصصی Oil & Gas Journal، مورخ ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶.
