به گزارش ایپنا، خبرگزاری پتروشیمی ایران، رویترز روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۳ مهر ۱۴۰۵) به نقل از یک مقام آمریکایی اعلام کرد که دولت ترامپ در حال بررسی تسهیل محدودیت‌های اعمال‌شده بر بخشی از ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» است؛ نفتکش‌هایی که پیش‌تر در حمل نفت و فرآورده‌های نفتی کشورهای تحت تحریم از جمله ایران، روسیه و ونزوئلا فعالیت داشته‌اند.

بر اساس این گزارش، طرح مورد بررسی به معنای لغو تحریم صادرات نفت ایران یا روسیه نیست، بلکه هدف آن فراهم‌کردن امکان استفاده از برخی شناورهای تحریم‌شده برای حمل محموله‌هایی است که خود مشمول تحریم‌های آمریکا نیستند.

 ضرورت دریافت مجوز از وزارت خزانه‌داری آمریکا

مقام آمریکایی به رویترز گفته است شرکت‌هایی که قصد استفاده از این شناورها را دارند، باید مجوز لازم را از وزارت خزانه‌داری آمریکا دریافت کنند.

هدف از این اقدام، افزایش ظرفیت در دسترس برای جابه‌جایی نفت خام و فرآورده‌های پالایشی، به‌ویژه در مسیرهای مرتبط با خلیج فارس، عنوان شده است.

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، نیز در پیامی ویدئویی به کنگره جهانی انرژی در ریاض از بررسی کاهش محدودیت‌های این ناوگان سخن گفته است.

گزارش رویترز حاکی است که افزایش کم‌سابقه کرایه نفتکش‌ها، هزینه صادرات نفت خام آمریکا را بالا برده و تقاضای برخی پالایشگاه‌های آسیایی برای خرید نفت این کشور را تحت تأثیر قرار داده است.

 تردید درباره تأثیر واقعی بر نرخ حمل دریایی

با وجود هدف اعلام‌شده واشنگتن، مؤسسه تحقیقاتی Energy Aspects معتقد است کاهش تحریم نفتکش‌های ناوگان سایه احتمالاً تأثیر قابل‌توجه و فوری بر نرخ‌های جهانی حمل‌ونقل نخواهد داشت.

بخش مهمی از این شناورها قدیمی هستند و وضعیت فنی و نگهداری آن‌ها با استانداردهای مورد انتظار بازار اصلی کشتیرانی فاصله دارد. علاوه بر این، بسیاری از نفتکش‌های تحریم‌شده در ماه‌های گذشته همچنان در مسیرهای تجاری فعالیت داشته‌اند.

به گفته منابع صنعت کشتیرانی، مقررات تحریمی اتحادیه اروپا و بریتانیا نیز همچنان شرکت‌های بیمه دریایی را محدود می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند مانع بازگشت گسترده این شناورها به بازار حمل‌ونقل بین‌المللی شود.

پیامدهای احتمالی برای تجارت نفت و پتروشیمی

بررسی این طرح در شرایطی صورت می‌گیرد که افزایش هزینه حمل دریایی و محدودیت دسترسی به شناورهای قابل‌قبول برای شرکت‌های بیمه و مؤسسات مالی، به یکی از چالش‌های تجارت بین‌المللی انرژی تبدیل شده است.

در صورت اجرای طرح، امکان استفاده از برخی نفتکش‌های تحریم‌شده برای حمل محموله‌های مجاز می‌تواند ظرفیت محدودی به بازار حمل دریایی اضافه کند. بااین‌حال، میزان تأثیر آن بر هزینه حمل خوراک و محصولات مرتبط با صنعت پتروشیمی به نوع شناورها، مجوزهای صادرشده، پوشش بیمه‌ای و مسیرهای عملیاتی بستگی خواهد داشت.

برای صادرکنندگان ایرانی نیز باید میان وضعیت تحریمی شناور و وضعیت حقوقی محموله تفاوت قائل شد. صدور مجوز برای حمل نفت یا فرآورده‌های غیرتحریمی با یک شناور مشخص، به معنای مجازشدن صادرات نفت یا محصولات پتروشیمی مشمول تحریم ایران نخواهد بود.

در حال حاضر، هیچ تصمیم اجرایی نهایی درباره این پیشنهاد اعلام نشده و دامنه شناورهای مشمول، شرایط صدور مجوز و زمان احتمالی اجرای آن مشخص نیست.

منبع: رویترز، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶؛ گزارش تیموتی گاردنر و جرت رنشاو.