گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان در ۲۴ ساعت منتهی به ۲۱ مهر ۱۴۰۵
به گزارش خبرگزاری ایپنا، گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان در ۲۴ ساعت منتهی به ۲۱ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد.
مهمترین خبر صنعتی این دوره، انعقاد قرارداد بزرگ میان شرکت تکنپ انرژی و شرکت نفت هندوستان برای نوسازی پالایشگاه بمبئی است. این پروژه شامل دو واحد فرآیندی با ظرفیت اسمی مجموع ۱.۴ میلیون تن در سال و ارزشی بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیون یورو است.
در بازار خوراک و انرژی، عربستان برنامه افزایش ظرفیت انتقال نفت خام از طریق خطوط لوله به ۱۰ میلیون بشکه در روز را مطرح کرده است. هم‌زمان، پالایشگران آسیایی دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت خام عربستان را برای بارگیری در ماه نوامبر خریداری کرده‌اند.
افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه انرژی نیز از مهمترین تحولات این دوره است. بر اساس اعلام اوپک، این هزینه‌ها در شرایط کنونی از یک‌سوم ارزش کالا فراتر رفته‌اند. همچنین، هزینه حمل نفت خام سنگین از قاره آمریکا به آسیا در برخی مسیرها به حدود ۴۰ دلار برای هر بشکه رسیده است.
در حوزه مقررات، دولت ژاپن سه لایحه برای حمایت از واردات انرژی از مسیرهای جایگزین تنگه هرمز تصویب کرده است. در بخش فناوری نیز دو تحول در زمینه تولید گرافیت مصنوعی کم‌کربن و تولید هیدروژن از بیومتان به ثبت رسیده است.
در مجموع، هزینه حمل‌ونقل، دسترسی به خوراک و امنیت انرژی بیش از تغییر ظرفیت اسمی واحدهای پتروشیمی بر تصمیم‌های تجاری و اقتصادی این صنعت اثر گذاشته‌اند.
### ۱. شرکت‌ها و پروژه‌ها
### هند؛ قرارداد بزرگ برای نوسازی پالایشگاه بمبئی
شرکت تکنپ انرژی قرارداد اجرای پروژه نوسازی تولید روغن پایه و ارتقای برش‌های سنگین پالایشگاه بمبئی را از شرکت نفت هندوستان دریافت کرده است.
این پروژه شامل دو واحد فرآیندی است. واحد نخست با ظرفیت سالانه ۵۵۰ هزار تن برای هیدروکراکینگ و موم‌زدایی کاتالیستی طراحی شده و واحد دوم با ظرفیت ۸۵۰ هزار تن، فرآیند آسفالت‌زدایی با حلال را انجام می‌دهد. مجموع ظرفیت اسمی این دو واحد به ۱.۴ میلیون تن در سال می‌رسد.
هدف پروژه، افزایش تولید روغن‌های پایه، بهبود کیفیت محصولات و تبدیل برش‌های سنگین پالایشگاهی به محصولات با ارزش افزوده بالاتر است.
ارزش قرارداد بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلیون یورو اعلام شده، اما مبلغ دقیق آن منتشر نشده است.
اهمیت صنعتی: این پروژه برای بازار روغن پایه، روانکارهای صنعتی و فناوری‌های فرآورش نفت سنگین اهمیت دارد. ظرفیت اعلام‌شده مربوط به خوراک واحدهای فرآیندی است و نباید معادل تولید نهایی روغن پایه در نظر گرفته شود.
### ۲. خوراک و انرژی
### عربستان؛ برنامه افزایش ظرفیت انتقال نفت خام به ۱۰ میلیون بشکه در روز
وزیر انرژی عربستان اعلام کرده است این کشور به دنبال افزایش ظرفیت انتقال صادراتی نفت خام از طریق خطوط لوله به حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز است.
در مرحله نخست، استفاده موقت از یکی از خطوط لوله گاز برای انتقال نفت خام می‌تواند طی هفت تا هشت هفته حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز به ظرفیت انتقال اضافه کند. در مرحله بعد نیز سرمایه‌گذاری در ایستگاه‌های پمپاژ و زیرساخت‌های خط لوله شرق به غرب، با هدف افزایش ظرفیت طی دو تا سه سال، دنبال میشود.
این خط لوله باید پیش از تابستان آینده به کاربری گاز بازگردد.
اهمیت پتروشیمی: تغییر موقت کاربری خط لوله می‌تواند بر شبکه انتقال انرژی عربستان اثر بگذارد، اما تاکنون تأثیر مشخصی بر تخصیص گاز خوراک مجتمع‌های پتروشیمی اعلام نشده است. افزایش ظرفیت انتقال نیز به معنای افزایش تولید نفت نیست.
### آسیا؛ خرید دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت عربستان برای بارگیری نوامبر
پالایشگران دولتی و خصوصی چین دست‌کم ۱۲ میلیون بشکه نفت خام عربستان را برای بارگیری در ماه نوامبر خریداری کرده‌اند. فروش محموله‌هایی به پالایشگران هند و تایوان نیز گزارش شده است.
برخی از این محموله‌ها با اضافه‌بهایی حدود ۲۰ دلار به ازای هر بشکه نسبت به قیمت رسمی فروش عربستان عرضه شده‌اند. این مبلغ اضافه‌بهای فروش است و نباید با هزینه حمل یا بیمه اشتباه گرفته شود.
عربستان برای کاهش وابستگی به مسیرهای پرخطر خلیج فارس، بخشی از فروش نفت خود را به معاملات نقدی و محموله‌های موردی اختصاص داده است. صادرات نفت خام این کشور در سپتامبر به ۶.۶۷ میلیون بشکه در روز رسیده بود.
اهمیت پتروشیمی: خریدهای جدید نشان می‌دهد پالایشگران آسیایی برای اطمینان از تأمین خوراک، هزینه‌های بالاتری را می‌پذیرند. بااین‌حال، حجم خریداری‌شده تا پیش از بارگیری و تحویل واقعی، به معنای عرضه قطعی و در دسترس نیست.
### اروپا؛ احتمال تداوم قیمت بالای گاز تا سال ۲۰۲۸
اروپا در آستانه زمستان با سطح پایینی از ذخایر گاز روبه‌روست. برآورد تحلیلگران نشان می‌دهد مخازن ذخیره‌سازی این منطقه ممکن است تا اول نوامبر تنها ۷۵ تا ۷۸ درصد پر شوند؛ رقمی حدود ۱۰ واحد درصد پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله.
اختلال در صادرات گاز طبیعی مایع قطر و امارات و رقابت خریداران آسیایی برای تأمین محموله‌های جایگزین، از عوامل اصلی فشار بر بازار هستند. طبق گزارش منتشرشده، قیمت عمده‌فروشی گاز اروپا از ابتدای سال بیش از ۱۵۰ درصد افزایش یافته است.
تحلیلگران هشدار داده‌اند که حتی در صورت کاهش تنش‌های خاورمیانه، بازسازی ذخایر گاز می‌تواند قیمت‌ها را در سال ۲۰۲۷ نیز بالا نگه دارد.
اهمیت پتروشیمی: تداوم قیمت بالای گاز می‌تواند رقابت‌پذیری تولیدکنندگان آمونیاک، متانول، هیدروژن و سایر محصولات انرژی‌بر اروپا را کاهش دهد و بر نرخ بهره‌برداری، تعمیرات و سرمایه‌گذاری اثر بگذارد.
### نروژ و هلند؛ قرارداد پنج‌ساله تأمین گاز
شرکت نروژی اکوینور و شرکت هلندی انکو قراردادی پنج‌ساله برای تأمین گاز طبیعی امضا کرده‌اند.
حجم سالانه قرارداد، فرمول قیمت‌گذاری و نقطه تحویل در اطلاعات اولیه منتشر نشده است.
اهمیت: این توافق در شرایط محدودیت عرضه گاز طبیعی مایع و افزایش هزینه تأمین انرژی در اروپا اهمیت دارد، اما بدون اطلاع از حجم قرارداد نمی‌توان میزان تأثیر آن بر کسری عرضه گاز این منطقه را محاسبه کرد.
### ۳. قیمت و بازار محصولات
### بازار جهانی؛ کاهش قیمت نفت در معاملات صبح سه‌شنبه
قیمت نفت پس از افزایش قابل توجه در معاملات روز دوشنبه، صبح سه‌شنبه کاهش یافت.
نفت برنت از ۱۰۶.۶۵ دلار به ۱۰۵.۳۵ دلار در هر بشکه رسید و ۱.۳۰ دلار کاهش یافت. نفت خام آمریکا نیز از ۹۳.۷۴ دلار به ۹۲.۴۹ دلار در هر بشکه رسید و ۱.۲۵ دلار افت کرد.
احتمال افزایش عرضه گازوئیل روسیه و تلاش برای کاهش اختلالات انرژی از عوامل فشار کاهشی بر قیمت‌ها هستند. در مقابل، حملات به زیرساخت‌های عربستان و مخاطرات تردد کشتی‌ها در خلیج فارس همچنان از قیمت نفت حمایت می‌کنند.
اهمیت پتروشیمی: کاهش قیمت نفت الزاماً به افت هم‌زمان قیمت نفتا، گاز مایع و محصولات پتروشیمی منجر نمی‌شود. هزینه حمل، محدودیت عرضه و اختلاف قیمت مناطق مختلف همچنان می‌توانند اثر کاهش قیمت نفت را خنثی کنند.
### وضعیت قیمت محصولات پایه پتروشیمی
اطلاعات عددی تازه و قابل تأییدی درباره قیمت اتیلن، پروپیلن، بوتادین، بنزن، استایرن، متانول، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پلی‌وینیل کلراید، پلی‌اتیلن ترفتالات، پارازایلین، اسید ترفتالیک خالص و مونو اتیلن گلایکول به دست نیامد.
برای نفتا و گاز مایع نیز ارزیابی تازه‌ای که تاریخ و شرایط تحویل آن به‌طور معتبر قابل تأیید باشد، شناسایی نشد. بنابراین از ثبت قیمت‌های قدیمی به‌عنوان قیمت روز خودداری میشود.
### ۴. فناوری و سرمایه‌گذاری
### سوئیس؛ آغاز تولید صنعتی گرافیت مصنوعی با خوراک زیستی
شرکت ایمریس از آغاز تولید صنعتی گرافیت مصنوعی جدید با استفاده از مواد اولیه زیست‌پایه در تأسیسات خود در سوئیس خبر داده است.
این محصول با ترکیبی از پسماندهای زیستی و برق کم‌کربن تولید میشود. هدف اعلام‌شده شرکت، کاهش ردپای کربن تولید به کمتر از ۰.۱ کیلوگرم معادل دی‌اکسیدکربن به ازای هر کیلوگرم محصول است.
ظرفیت سالانه تولید هنوز اعلام نشده و عدد مربوط به ردپای کربن نیز هدف اعلامی شرکت است؛ بنابراین، بدون ارزیابی مستقل نمی‌توان آن را نتیجه‌ای قطعی و تأییدشده دانست.
اهمیت صنعتی: این فناوری در حوزه مواد پیشرفته و کربن صنعتی قرار دارد و می‌تواند برای صنایع باتری، ذخیره‌سازی انرژی و تولید مواد تخصصی اهمیت داشته باشد.
### یونان؛ تأمین مالی طرح آزمایشی تولید هیدروژن از بیومتان
شرکت متاکون اعلام کرده است که زیرمجموعه یونانی آن برای اجرای طرح آزمایشی تولید هیدروژن از بیومتان، حمایت مالی اتحادیه اروپا را دریافت کرده است.
سهم مالی شرکت در این پروژه ۳۰۲ هزار و ۴۰۰ یورو است که ۲۴۱ هزار و ۹۲۰ یورو آن از منابع عمومی تأمین میشود. قرار است تأسیسات آزمایشی در یک واحد تولید بیوگاز در جزیره کرت احداث شود.
هدف پروژه، بررسی عملکرد فناوری تبدیل بیومتان به هیدروژن در شرایط صنعتی و ارزیابی امکان تجاری‌سازی آن است.
اهمیت پتروشیمی: این فناوری در آینده می‌تواند یکی از مسیرهای تأمین هیدروژن کم‌کربن برای صنایع شیمیایی باشد. بااین‌حال، طرح فعلی در مرحله آزمایشی است و هنوز ظرفیت تجاری جدیدی ایجاد نکرده است.
### ۵. ادغام و تملک
در بازه مورد بررسی، قرارداد الزام‌آور جدید یا تکمیل معامله بزرگی در صنعت پتروشیمی که به‌طور مستقل تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
پرونده‌های مرتبط با شرکت‌های باسف و اونیک و همچنین آکزونوبل و اکسلتا همچنان نیازمند تصمیم‌های رسمی بعدی هستند. به دلیل نبود تحول تازه و تأییدشده، جزئیات این پرونده‌ها در گزارش امروز تکرار نمی‌شود.
### ۶. تعمیرات و توقف واحدها
### اوکراین؛ توقف کامل تولید شرکت تولیدکننده روانکار پس از حملات پهپادی
شرکت کی‌اس‌ام پروتک اعلام کرده است که تأسیسات تولید روانکارهای صنعتی این شرکت در منطقه کی‌یف، در پی حملات پهپادی روزهای ۱۹ و ۲۰ مهر، به‌طور کامل تخریب شده و فعالیت تولیدی آن متوقف شده است.
ظرفیت تولید سالانه، میزان خسارت مالی، موجودی محصولات و زمان احتمالی بازسازی تأسیسات هنوز اعلام نشده است.
این حادثه از نظر زمان وقوع خارج از بازه اصلی رصد است، اما انتشار اطلاعیه در روز ۲۱ مهر، آن را به خبری تازه درباره وضعیت عملیاتی شرکت تبدیل کرده است.
اهمیت صنعتی: توقف این تأسیسات می‌تواند عرضه روانکارهای تولیدی شرکت را تحت تأثیر قرار دهد؛ بااین‌حال، به دلیل نبود اطلاعات درباره ظرفیت و سهم بازار، نمی‌توان میزان اثر آن بر بازار منطقه‌ای را تعیین کرد.
### وضعیت سایر واحدهای پتروشیمی
در منابع بررسی‌شده، توقف یا راه‌اندازی عمده و تازه‌ای در واحدهای کراکر بخار، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پلی‌وینیل کلراید، اسید ترفتالیک خالص، پارازایلین و متانول که تاریخ واقعی تغییر وضعیت و ظرفیت آن قابل تأیید باشد، شناسایی نشد.
بنابراین، تغییر خالص تازه‌ای در ظرفیت جهانی تولید این محصولات محاسبه نمی‌شود.
### ۷. حوادث و ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست
مهمترین حادثه صنعتی این دوره، تخریب تأسیسات تولید روانکار شرکت کی‌اس‌ام پروتک در اوکراین است که جزئیات آن در بخش توقف واحدها ارائه شد.
اطلاعات قابل اتکایی درباره تلفات انسانی، آلودگی محیط‌زیست یا میزان مواد شیمیایی آزادشده در این حادثه منتشر نشده است.
همچنین، حادثه بزرگ دیگری در تأسیسات اصلی پتروشیمی که زمان وقوع، شرکت بهره‌بردار و پیامد عملیاتی آن به‌طور مستقل تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
### ۸. مقررات و تجارت بین‌الملل
### ژاپن؛ تصویب سه لایحه برای حمایت از واردات انرژی از مسیرهای جایگزین تنگه هرمز
دولت ژاپن سه لایحه جدید برای تقویت امنیت تأمین انرژی تصویب کرده است. این لوایح با هدف حمایت از واردکنندگان نفت خام و سایر سوخت‌ها برای استفاده از مسیرهای جایگزین، تقویت پوشش بیمه‌ای در شرایط افزایش مخاطرات ژئوپلیتیکی و گسترش اختیارات نهادهای مرتبط برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تأمین انرژی تدوین شده‌اند.
بر اساس گزارش منتشرشده، بخشی از هزینه‌های اضافی حمل‌ونقل قرار است با مشارکت واردکنندگان، از جمله پالایشگاه‌ها، شرکت‌های بازرگانی و تولیدکنندگان پتروشیمی، تأمین شود.
همچنین دولت ژاپن در شرایطی که بیمه‌گران اتکایی خارجی قادر به پوشش خسارت نباشند، امکان حمایت از پوشش بیمه‌ای حمل نفت، فرآورده‌های نفتی و گاز طبیعی مایع را بررسی کرده است.
ژاپن در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۴ درصد نفت خام وارداتی خود را از خاورمیانه تأمین کرده بود.
اهمیت پتروشیمی: اجرای این برنامه‌ها پس از تصویب نهایی می‌تواند بخشی از هزینه و ریسک تأمین خوراک وارداتی صنایع پتروشیمی ژاپن را کاهش دهد. بااین‌حال، این لوایح هنوز به قوانین لازم‌الاجرا تبدیل نشده‌اند و نباید حمایت‌های پیش‌بینی‌شده را پوشش بیمه‌ای فعال یا یارانه اجرایی تلقی کرد.
### ۹. تحولات منطقه‌ای و لجستیک
### اوپک؛ افزایش هزینه حمل و بیمه انرژی به بیش از یک‌سوم ارزش کالا
وزیران نفت و انرژی کشورهای عضو توافق همکاری اوپک‌پلاس در نشست‌های ریاض اعلام کرده‌اند که اختلال در جریان تجارت انرژی، هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه را به‌شدت افزایش داده است.
بر اساس بیانیه رسمی اوپک، این هزینه‌ها در شرایط کنونی از یک‌سوم ارزش کالا فراتر رفته‌اند. وزیران هشدار داده‌اند که افزایش هزینه‌ها، انتقال به‌موقع نفت خام و فرآورده‌های نفتی را مختل کرده و فشار تورمی بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد می‌کند.
اهمیت پتروشیمی: در معاملات نفتا، گاز مایع، متانول و پلیمرها، هزینه واقعی حمل و تحویل می‌تواند به یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده سودآوری تبدیل شود. بنابراین، بررسی قیمت کالا در مبدأ به‌تنهایی برای ارزیابی اقتصادی معاملات کافی نیست.
رقم اعلام‌شده از سوی اوپک توصیف شرایط بحرانی تجارت انرژی است و نباید به‌عنوان نرخ ثابت بیمه جنگ یا سهم هزینه حمل در همه محموله‌ها در نظر گرفته شود.
### آمریکا؛ افزایش هزینه حمل نفت خام سنگین به آسیا تا حدود ۴۰ دلار در هر بشکه
افزایش شدید هزینه حمل دریایی، موجب انباشت نفت خام سنگین در آمریکای شمالی و جنوبی شده است. بر اساس گزارش منتشرشده، هزینه انتقال نفت از قاره آمریکا به بازارهای آسیایی و اروپایی به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است.
هزینه حمل نفت از خلیج آمریکا به آسیا برای یک نفتکش بزرگ به بیش از ۸۰ میلیون دلار، معادل حدود ۴۰ دلار به ازای هر بشکه، رسیده است. هزینه حمل در مسیر خلیج آمریکا به اروپا نیز حدود ۴۶ میلیون دلار، معادل تقریباً ۲۴.۵ دلار به ازای هر بشکه، گزارش شده است.
هم‌زمان، پالایشگاه‌های آمریکا با میانگین حدود ۹۳.۵ درصد ظرفیت فعالیت کرده‌اند؛ سطحی که بالاترین میانگین بهره‌برداری طی ۲۸ سال گذشته عنوان شده است.
محدودیت ظرفیت پالایش و هزینه بالای صادرات باعث شده برخی گریدهای نفت خام سنگین آمریکا و آمریکای جنوبی با تخفیف بیشتری معامله شوند.
اهمیت پتروشیمی: این وضعیت نشان می‌دهد که مازاد عرضه در یک منطقه لزوماً به معنای دسترسی آسان به خوراک در منطقه‌ای دیگر نیست. محدودیت حمل می‌تواند هم‌زمان موجب انباشت نفت در مبدأ و کمبود خوراک در مقصد شود.
### ۱۰. چشم‌انداز تقاضای انرژی
### اوپک؛ کاهش پیش‌بینی رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶
دبیرکل اوپک اعلام کرده است برآورد رشد تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به ۴۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ درحالی‌که این رقم در ابتدای سال حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز پیش‌بینی می‌شد.
اوپک انتظار دارد بخشی از تقاضای به‌تعویق‌افتاده در سال ۲۰۲۷ محقق شود.
اهمیت پتروشیمی: کاهش پیش‌بینی رشد تقاضای نفت می‌تواند بر برنامه‌ریزی پالایشگاه‌ها و سرمایه‌گذاری در زنجیره تأمین خوراک اثر بگذارد. بااین‌حال، این تغییر را نمی‌توان مستقیماً معادل کاهش تقاضای اتیلن، پروپیلن یا پلیمرها دانست؛ زیرا تقاضای محصولات پتروشیمی تابع عواملی مانند رشد صنایع پایین‌دستی، قیمت خوراک و شرایط بازار منطقه‌ای است.
### پنج پیام اصلی برای فعالان صنعت پتروشیمی
۱. هزینه حمل و امکان تحویل به عوامل تعیین‌کننده معاملات تبدیل شده‌اند. افزایش هزینه حمل و بیمه نشان می‌دهد قیمت محصول در مبدأ برای ارزیابی اقتصادی معامله کافی نیست. هزینه حمل، بیمه و امکان تحویل واقعی باید در محاسبات لحاظ شود.
۲. کشورهای واردکننده خوراک در حال تغییر سازوکارهای تأمین انرژی هستند. ژاپن برای حمایت از واردات از مسیرهای جایگزین برنامه‌ریزی کرده و عربستان نیز به دنبال افزایش ظرفیت انتقال نفت از طریق خطوط لوله است. این تحولات اهمیت کاهش وابستگی به مسیرهای پرخطر دریایی را نشان می‌دهند.
۳. سرمایه‌گذاری در ارتقای فرآورش نفت سنگین ادامه دارد. قرارداد نوسازی پالایشگاه بمبئی نشان می‌دهد پروژه‌های افزایش ارزش افزوده محصولات پالایشگاهی همچنان در دستور کار هستند. بااین‌حال، ظرفیت این پروژه هنوز وارد چرخه تولید نشده است.
۴. فشار هزینه انرژی بر صنعت شیمی اروپا ممکن است در سال آینده نیز ادامه یابد. ذخایر پایین گاز و رقابت برای تأمین گاز طبیعی مایع می‌توانند حاشیه سود تولیدکنندگان اروپایی را تحت فشار قرار دهند. ارزیابی وضعیت این شرکت‌ها مستلزم بررسی هم‌زمان قیمت گاز، برق، خوراک و محصولات نهایی است.
۵. کاهش قیمت نفت لزوماً به افت قیمت محصولات پتروشیمی منجر نمی‌شود. با وجود کاهش قیمت نفت در معاملات صبح سه‌شنبه، هزینه‌های لجستیکی و محدودیت دسترسی به خوراک همچنان بالاست. در نبود ارزیابی‌های تازه و قابل تأیید از قیمت نفتا، گاز مایع، محصولات پایه و پلیمرها، نمی‌توان درباره جهت قطعی قیمت محصولات پتروشیمی نتیجه‌گیری کرد.
