به گزارش خبرگزاری ایپنا ، مهم‌ترین تحولات این بازه عبارت‌اند از: کاهش بیشتر تردد هرمز، روشن‌شدن ابعاد بزرگ‌تر خسارت خط East–West عربستان، بازگشت یک کراکر مهم تایلند پس از شش ماه توقف، دستیابی ژاپن به رکورد ۸۵٪ هم‌سوزی آمونیاک در کوره کراکینگ نفتا و سرمایه‌گذاری تا ۶۰۰ میلیون دلار در پروژه‌های آمونیاک و متانول سبز هند و عمان.

خوراک، انرژی و تحولات منطقه‌ای

۱. هرمز | تردد کالا به ۴ شناور در روز کاهش یافت

داده‌های اولیه Kpler که صبح امروز منتشر شد نشان می‌دهد روز پنجشنبه فقط ۴ شناور حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده‌اند؛ در برابر ۶ شناور در روز چهارشنبه و متوسط ۱۰روزه حدود ۱۶ شناور در روز. چهار شناور ثبت‌شده شامل دو Panamax، یک Supramax و یک Kamsarmax بوده‌اند.

این داده باید با یک محدودیت مهم خوانده شود: شناورهایی که AIS خود را خاموش می‌کنند ممکن است در آمار عمومی دیده نشوند. بنابراین عدد ۴ را نباید معادل کل فیزیکی عبورها دانست؛ اما روند کاهش شدید تردد قابل مشاهده است.

برای پتروشیمی، نتیجه عملی تغییری نکرده است: ظرفیت تولید ≠ قابلیت تحویل. نفتا، LPG، متانول، پلیمر و سایر محموله‌های خلیج فارس باید بر مبنای availability کشتی، بیمه جنگ، freight و lead time واقعی ارزیابی شوند.

۲. عربستان | سه ایستگاه پمپاژ East–West آسیب دیده‌اند؛ برآورد تعمیر ۵ تا ۶ هفته رسمی نیست

بررسی تصاویر ماهواره‌ای و منابع صنعتی نشان داده حمله اخیر نه دو، بلکه سه ایستگاه پمپاژ خط ۱۲۰۰ کیلومتری East–West را آسیب زده است. این خط پیش از توقف حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز جابه‌جا می‌کرد؛ معادل حدود ۴ تا ۵٪ عرضه جهانی نفت.

سه منبع Reuters تعمیر کامل را حدود ۵ تا ۶ هفته برآورد کرده‌اند، در حالی که احتمال بازگشت زودتر بخشی از ظرفیت نیز مطرح است. Saudi Aramco و دولت عربستان این زمان‌بندی را رسماً تأیید نکرده‌اند؛ بنابراین ۵–۶ هفته باید صریحاً برآورد منابع صنعتی تلقی شود، نه برنامه رسمی Restart.

این تمایز برای procurement مهم است: قراردادهای نفتا و LPG یا برنامه تولید پتروشیمی نباید بر فرض بازگشت کامل خط در یک تاریخ غیررسمی بسته شوند.

۳. نفت | سومین روز کاهش قیمت، اما Brent همچنان ۱۰۴ دلار

صبح جمعه Brent با ۷۹ سنت کاهش به ۱۰۴.۰۰ دلار/بشکه و WTI با ۷۰ سنت کاهش به ۱۰۱.۲۰ دلار/بشکه رسید. این سومین جلسه متوالی کاهش قیمت است. عامل اصلی، انتظار بازار برای بازیابی بخشی از ظرفیت East–West و افزایش عرضه عربستان به آسیا از مسیر عمان است.

با وجود افت سه‌روزه، برای پتروشیمی هنوز نمی‌توان از عادی‌شدن هزینه خوراک صحبت کرد. نفت بالای ۱۰۰ دلار، همراه با freight و ریسک بیمه‌ای بالا، replacement cost تولیدکنندگان نفتاپایه آسیا و اروپا را در سطح بالایی نگه می‌دارد.

تعمیرات، توقف و بازگشت واحدها

۴. تایلند | Rayong Olefins پس از حدود شش ماه توقف وارد مرحله Start-up شد

Siam Cement به بورس تایلند اطلاع داده که پس از ارزیابی شرایط عملیاتی و ایمنی، فرایند راه‌اندازی مجدد مجتمع Rayong Olefins از ۱۷ سپتامبر آغاز شده است. این واحد از مارس به‌دلیل اختلال تأمین نفتا و پروپان ناشی از بحران خاورمیانه متوقف بود.

طبق اطلاعات بازار تایلند، ظرفیت کلی اولفین ROC حدود ۱.۳۵ میلیون تن در سال است و SCG توانسته خوراک غیرخاورمیانه‌ای از جمله منابع مالزی، آفریقا و سایر مناطق تأمین کند. شرکت با درنظرگرفتن ROC و Map Ta Phut Olefins، نرخ بهره‌برداری ترکیبی بیش از ۸۰٪ را هدف گرفته است.

اهمیت خبر فقط اضافه‌شدن ظرفیت نیست. این Restart نمونه عملی تغییر sourcing خوراک برای کاهش وابستگی به هرمز است. با این حال آغاز start-up را نباید فوراً معادل تولید پایدار با ظرفیت کامل دانست.

فناوری و کربن‌زدایی پتروشیمی

۵. ژاپن | رکورد ۸۵٪ هم‌سوزی آمونیاک در کوره کراکینگ نفتا

NEDO و چهار شرکت ژاپنی اعلام کردند در یک کوره آزمایشی کراکینگ نفتا به ۸۵٪ ammonia co-firing بر مبنای heat input کل کوره دست یافته‌اند. Burnerهای کف کوره با ۱۰۰٪ آمونیاک کار کردند و burnerهای دیواره همچنان از off-gas متانی استفاده کردند.

نکته فنی مهم این است که با وجود چالش NOx ناشی از احتراق آمونیاک، میزان NOx در آزمایش در سطح قابل مقایسه با کوره‌های تجاری موجود گزارش شده است. هدف بعدی، استفاده از آمونیاک در wall burnerها و دستیابی به ۱۰۰٪ ammonia firing در کل کوره است.

این دستاورد هنوز فناوری تجاری اثبات‌شده در یک کراکر صنعتی نیست؛ مرحله بعدی توسعه و demonstration در مقیاس commercial naphtha cracking furnace است.

سرمایه‌گذاری

۶. هند و عمان | Brookfield تا ۶۰۰ میلیون دلار در زنجیره آمونیاک و متانول سبز ACME سرمایه‌گذاری می‌کند

Brookfield اعلام کرده از طریق استراتژی Global Transition Fund تا ۶۰۰ میلیون دلار در ACME Cleantech Ventures سرمایه‌گذاری خواهد کرد تا توسعه و ساخت پروژه‌های آمونیاک سبز و متانول سبز این شرکت در هند و عمان تأمین مالی شود.

ACME برای بخشی از سبد پروژه‌ها قراردادهای offtake با شرکت‌هایی از جمله Yara International، IHI و Mitsubishi Gas Chemical دارد. نکته مهم این است که رقم ۶۰۰ میلیون دلار سقف سرمایه‌گذاری است و نباید آن را CAPEX یک کارخانه مشخص یا مبلغ پرداخت‌شده کامل امروز معرفی کرد.

قیمت و بازار محصولات

۷. هند | Reliance و IVL Dhunseri قیمت PET داخلی را افزایش دادن

Polymerupdate ساعت 19:04 IST افزایش قیمت PET داخلی توسط Reliance و ساعت 18:59 IST افزایش قیمت PET توسط IVL Dhunseri را ثبت کرده است. میزان افزایش در نمای عمومی منبع نمایش داده نمی‌شود؛ بنابراین عددی برای مقدار تغییر در این گزارش درج نمی‌شود.

هم‌جهتی دو تولیدکننده مهم، در محیط نفت و freight بالا قابل توجه است، اما بدون مشاهده circular قیمت و معاملات واقعی نمی‌توان نتیجه گرفت که downstream کل افزایش هزینه را پذیرفته است.

۸. اتیلن اروپا و پروپیلن آمریکا | هر دو نزولی

Polymerupdate در رصد ۱۷ سپتامبر کاهش قیمت Ethylene در اروپا و کاهش Propylene در آمریکا را ثبت کرده است. جزئیات عددی و basis کامل در نمای عمومی قابل مشاهده نیست؛ بنابراین قیمت یا درصد تغییر ساخته نمی‌شود.

این حرکت در محیط نفت بالای ۱۰۰ دلار دوباره نشان می‌دهد افزایش crude الزاماً به افزایش تمام olefinها منجر نمی‌شود؛ عرضه منطقه‌ای، operating rate، inventory و تقاضای پایین‌دستی همچنان تعیین‌کننده‌اند.

حوادث و HSE

۹. آمریکا | پالایشگاه Joliet شرکت ExxonMobil همچنان پس از سیلاب و قطع برق خارج از سرویس است

ExxonMobil اعلام کرده سیلاب یک پمپ را از کار انداخته و پالایشگاه Joliet پس از shutdown ناشی از قطع برق همچنان offline است. برق کامل بازگشته، اما شرکت هنوز زمان بازگشت عادی تأسیسات را تأیید نکرده است.

۵ پیام اصلی برای فعالان صنعت پتروشیمی

1. گلوگاه خلیج فارس همچنان logistics است. ثبت فقط ۴ عبور کالایی در هرمز، در برابر متوسط ۱۶ عبور، یعنی ارزیابی عرضه بدون بررسی کشتی، بیمه، freight و قابلیت واقعی تحویل ناقص است.

2. ریسک East–West جدی‌تر از برآورد اولیه است. آسیب سه ایستگاه پمپاژ تأیید شده، اما برآورد ۵–۶ هفته‌ای تعمیر هنوز رسمی نیست؛ برای قرارداد و procurement باید سناریوی partial restart و تأخیر طولانی‌تر هر دو حفظ شوند.

3. Restart تایلند یک سیگنال مهم درباره diversification خوراک است. ROC توانسته با خوراک غیرخاورمیانه‌ای وارد start-up شود؛ این خبر نشان می‌دهد امنیت خوراک اکنون مستقیماً به تنوع جغرافیایی sourcing وابسته شده است.

4. فناوری آمونیاک در کراکر یک مرحله فنی جدی جلو رفته است، اما هنوز commercial نیست. ۸۵٪ هم‌سوزی و کنترل NOx دستاورد مهمی است؛ معیار تعیین‌کننده بعدی، performance و economics در کوره صنعتی خواهد بود.

5. سرمایه به سمت green molecules در حال حرکت است، در حالی که بازار commodity همچنان cost-sensitive است. سرمایه‌گذاری تا ۶۰۰ میلیون دلاری Brookfield در آمونیاک/متانول سبز هم‌زمان با افزایش PET هند و ضعف برخی olefinها نشان می‌دهد روند سرمایه‌گذاری بلندمدت و fundamentals کوتاه‌مدت بازار دو مسیر متفاوت دارند.