زنگ هشدار ارگونومی در پتروشیمی؛ ۷۸ درصد اپراتورهای بررسی‌شده در سطح خطر متوسط تا بالا
به گزارش ایپنا(خبرگزاری پتروشیمی ایران)، نتایج پژوهشی که ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه علمی Scientific Reports منتشر شده، نشان می‌دهد شرایط ارگونومیک کارکنان اتاق کنترل صنایع پتروشیمی نیازمند توجه جدی‌تری است. این مطالعه در سال ۲۰۲۵ با مشارکت ۲۱۰ اپراتور مرد در یک مجتمع پتروشیمی ایران انجام شده و در بخش وابستگی نویسندگان و قدردانی آن، نام پتروشیمی اروند در بندر ماهشهر آمده است.
براساس نتایج این پژوهش، ۲۹ درصد کارکنان بررسی‌شده در گروه خطر ارگونومیک بالا، ۴۹ درصد در گروه متوسط و ۲۲ درصد در گروه پایین قرار گرفته‌اند. همچنین ۲۷ درصد شرکت‌کنندگان براساس پرسش‌نامه غربالگری دردهای اسکلتی‌عضلانی، در سطح خطر متوسط تا بالا طبقه‌بندی شده‌اند؛ شاخصی که به معنای ابتلای قطعی آنان به بیماری نیست.
پژوهشگران دریافتند افزایش سن، شاخص توده بدنی بالاتر و سابقه کاری بیشتر با افزایش احتمال قرارگرفتن در گروه خطر اسکلتی‌عضلانی متوسط تا بالا ارتباط آماری دارد. همچنین فعالیت بدنی کمتر با شیوع بیشتر برخی ناهنجاری‌های قامتی همراه بوده است.
در بررسی وضعیت بدنی ۱۴۷ نفر از کارکنان، حدود ۶۰ درصد دارای وضعیت سر به جلو و ۵۴ درصد دارای افزایش انحنای ناحیه پشتی ستون فقرات بودند. بیشتر ناهنجاری‌های شناسایی‌شده از نظر شدت در گروه خفیف تا متوسط قرار داشتند.
نویسندگان با مشارکت نمایندگان بخش‌های عملیاتی و HSE، تعداد ۲۰ راهکار اصلاحی پیشنهاد کرده‌اند که شامل استفاده از صندلی‌های ارگونومیک، تنظیم ارتفاع نمایشگرها، اصلاح تجهیزات کار، آموزش ارگونومی و اجرای برنامه‌های استراحت فعال و حرکات کششی است.
در بخش قدردانی مقاله، از مدیریت مجتمع پتروشیمی اروند و واحدهای HSE، بهداشت حرفه‌ای و تحقیق‌وتوسعه آن قدردانی شده است. همچنین اکبر رضایی‌خواه، از نویسندگان مقاله، با وابستگی سازمانی واحد بهداشت حرفه‌ای پتروشیمی اروند معرفی شده است.
این پژوهش می‌تواند مبنایی برای بازنگری در طراحی ایستگاه‌های کاری و برنامه‌های پیشگیری از آسیب‌های اسکلتی‌عضلانی در اتاق‌های کنترل پتروشیمی باشد. بااین‌حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که راهکارهای پیشنهادی هنوز از نظر اثربخشی ارزیابی نشده‌اند و نتایج مطالعه نیز به‌تنهایی قابلیت تعمیم به تمام مجتمع‌های پتروشیمی را ندارند.
منبع:نشریه Scientific Reports، منتشرشده در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶.
عنوان مقاله: Musculoskeletal disorders and ergonomic risk factors among petrochemical control room operators with health promotion and intervention strategies
شناسه مقاله (DOI):10.1038/s41598-026-74982-7
نویسندگان مقاله: نیلوفر رهگشای (Niloofar Rahgoshay)، حمید سلمانی ندوشن (Hamid Salmani Nodooshan)، اکبر رضایی‌خواه (Akbar Rezaeikhah) و هادی دانشمندی (Hadi Daneshmandi).
