گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان در ۲۴ ساعت منتهی به ۲۷ مهر ۱۴۰۵
به گزارش خبرگزاری ایپنا، گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان در ۲۴ ساعت منتهی به ۲۷ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد.
در بازار انرژی، قیمت نفت برنت در معاملات صبح دوشنبه به ۱۰۷٫۹۲ دلار در هر بشکه کاهش یافت. تصمیم آمریکا درباره معافیت برخی محدودیت‌های تجاری مرتبط با روسیه، احتمال افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی را تقویت کرده است؛ هرچند تحقق این افزایش هنوز قطعی نیست.
در حوزه امنیت انرژی، حملات پهپادی به تأسیسات ذخیره‌سازی و صادرات فرآورده‌های نفتی در سن‌پترزبورگ روسیه به آتش‌سوزی منجر شد، اما توقف کامل فعالیت پایانه نفتی تأیید نشده است.
همچنین اصابت دو پرتابه ناشناس به یک یدک‌کش در نزدیکی خورفکان و آتش‌سوزی کامیون حامل مواد شیمیایی در هند، بار دیگر مخاطرات ایمنی و لجستیکی زنجیره تأمین محصولات شیمیایی را برجسته کرد.
در مجموع، رشد تولید اتیلن چین، نوسان قیمت نفت خام و تداوم مخاطرات حمل‌ونقل و صادرات انرژی سه محور اصلی قابل پیگیری در آغاز هفته هستند.
۱. شرکت‌ها و پروژه‌های پتروشیمی
چین؛ افزایش ۶٫۴ درصدی تولید اتیلن در شهریورماه
اداره ملی آمار چین اعلام کرد تولید اتیلن این کشور در شهریورماه به ۳٫۵۵ میلیون تن رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۶٫۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.
در همین دوره، تولید سود سوزآور با ۳٫۱ درصد کاهش به ۳٫۷۷ میلیون تن و تولید اسید سولفوریک با ۱۲٫۴ درصد کاهش به ۷٫۸۸ میلیون تن رسید. همچنین ارزش افزوده صنایع شیمیایی ۲٫۴ درصد و صنایع لاستیک و پلاستیک ۳٫۵ درصد افزایش یافت.
این آمار نشان می‌دهد تولید اتیلن چین برخلاف روند فرآورش نفت خام رشد کرده است. افزایش تولید اتیلن می‌تواند بر عرضه منطقه‌ای محصولات پایین‌دستی، به‌ویژه پلی‌اتیلن و اتیلن‌گلیکول، اثر بگذارد.
بااین‌حال، رشد تولید اتیلن به‌تنهایی به معنای افزایش صادرات محصولات پلیمری نیست و برای ارزیابی دقیق‌تر بازار باید میزان مصرف داخلی، موجودی انبارها و آمار واقعی صادرات نیز بررسی شود.
۲. خوراک و انرژی
چین؛ کاهش فرآورش نفت خام با وجود افزایش تولید داخلی نفت
براساس آمار اداره ملی آمار چین، فرآورش نفت خام این کشور در شهریورماه به ۵۷٫۴۸ میلیون تن رسید که ۸٫۴ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است.
در مقابل، تولید نفت خام داخلی با رشد ۲٫۲ درصدی به ۱۸٫۲۱ میلیون تن رسید. تولید گاز طبیعی نیز با کاهش یک‌درصدی، حدود ۲۱ میلیارد مترمکعب ثبت شد.
در مجموع، فرآورش نفت خام چین در ۹ ماه نخست سال به ۵۱۳٫۶ میلیون تن رسید که ۶٫۸ درصد کمتر از دوره مشابه سال قبل است.
کاهش فرآورش نفت خام می‌تواند بر عرضه برخی برش‌های پالایشی، از جمله نفتا، اثر بگذارد. بااین‌حال، تعیین میزان تأثیر آن بر خوراک واحدهای پتروشیمی به عواملی مانند ترکیب خوراک پالایشگاه‌ها، بازده تولید نفتا، میزان مصرف داخلی و حجم واردات بستگی دارد.
۳. قیمت و بازار محصولات
بازار جهانی؛ کاهش قیمت نفت در معاملات صبح دوشنبه
قیمت نفت در آغاز معاملات هفته کاهش یافت. در معاملات صبح دوشنبه، نفت برنت به ۱۰۷٫۹۲ دلار و نفت خام آمریکا به ۱۰۰٫۵۸ دلار در هر بشکه رسید.
قیمت برنت نسبت به آخرین قیمت تسویه هفتگی ۱٫۷۷ درصد و نفت خام آمریکا ۰٫۸۲ درصد کاهش داشت.
یکی از عوامل اثرگذار بر بازار، تصمیم دولت آمریکا درباره معافیت برخی محدودیت‌های تجاری مرتبط با روسیه است؛ اقدامی که می‌تواند زمینه افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی را فراهم کند.
در مقابل، مخاطرات امنیتی خاورمیانه و احتمال اختلال در صادرات انرژی همچنان از عوامل محدودکننده کاهش قیمت‌ها هستند.
از منظر پتروشیمی، افت قیمت نفت خام می‌تواند به تعدیل هزینه خوراک واحدهای نفتامحور کمک کند؛ بااین‌حال، تغییر قیمت نفتا و محصولات نهایی الزاماً هم‌زمان یا متناسب با تغییرات قیمت برنت نیست.
وضعیت قیمت محصولات پایه پتروشیمی
در منابع عمومی بررسی‌شده، قیمت‌های جدید و قابل تأییدی برای اتیلن، پروپیلن، بوتادین، بنزن، استایرن، متانول، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پی‌وی‌سی، پت، پارازایلین، اسید ترفتالیک خالص و مونو اتیلن‌گلیکول به دست نیامد.
برای نفتا، گاز مایع و گاز طبیعی مایع نیز قیمت‌های جدیدی با شرایط تحویل مشخص و امکان راستی‌آزمایی مستقل ثبت نشد.
بنابراین، از درج قیمت‌های روزهای گذشته به‌عنوان قیمت‌های جاری خودداری شده است.
۴. فناوری و سرمایه‌گذاری
در بازه زمانی این گزارش، تصمیم سرمایه‌گذاری نهایی جدیدی برای احداث مجتمع بزرگ پتروشیمی یا قرارداد تازه انتقال فناوری تولید محصولات پایه که تاریخ و مفاد آن مستقلاً تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
همچنین گزارش عملکرد شرکت «آدورو کلین تکنولوژیز» درباره فناوری بازیافت شیمیایی پلی‌اولفین‌ها بررسی شد. با توجه به انتشار اطلاعیه رسمی این شرکت در روزهای پیش از بازه مورد بررسی، این خبر به‌عنوان تحول جدید تکرار نشد.
۵. ادغام و تملک
در بازه ۲۴ ساعته مورد بررسی، معامله بزرگ جدیدی در میان تولیدکنندگان اصلی پتروشیمی، شرکت‌های مواد شیمیایی پایه یا تأمین‌کنندگان فناوری که تکمیل آن به‌صورت رسمی تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
اخبار مربوط به معاملات اعلام‌شده در روزهای گذشته نیز، در صورت نبود تحول حقوقی یا اجرایی جدید، در این گزارش تکرار نشده‌اند.
۶. تعمیرات و توقف واحدها
روسیه؛ آتش‌سوزی در پایانه نفتی سن‌پترزبورگ
حملات پهپادی اوکراین به سن‌پترزبورگ در بامداد ۱۸ اکتبر به آتش‌سوزی در چند تأسیسات صنعتی و انرژی منجر شد. پایانه نفتی سن‌پترزبورگ و انبار فرآورده‌های نفتی روچی از جمله تأسیسات آسیب‌دیده گزارش شده‌اند.
پایانه نفتی سن‌پترزبورگ یکی از مراکز مهم ذخیره‌سازی و صادرات فرآورده‌های نفتی روسیه در منطقه دریای بالتیک است.
با وجود تأیید آتش‌سوزی، میزان خسارت به مخازن، خطوط انتقال و تجهیزات بارگیری دریایی همچنان مشخص نیست. همچنین شواهد کافی برای تأیید توقف کامل فعالیت پایانه یا صادرات فرآورده‌های نفتی از آن منتشر نشده است.
این حادثه اهمیت زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و صادرات را در امنیت عرضه انرژی برجسته می‌کند. بااین‌حال، ارزیابی میزان کاهش احتمالی عرضه به مشخص‌شدن ظرفیت آسیب‌دیده و مدت اختلال عملیاتی نیاز دارد.
۷. حوادث و ایمنی
امارات؛ اصابت دو پرتابه ناشناس به یدک‌کش در نزدیکی خورفکان
مرکز امنیت دریایی اقیانوس هند اعلام کرد یک یدک‌کش در ۱۸ اکتبر، هنگام حرکت به سمت جنوب در نزدیکی خورفکان و در محدوده خلیج عمان، هدف دو پرتابه ناشناس قرار گرفته است.
براساس هشدار دریایی منتشرشده، شناور آسیب دید، اما توانست به مسیر خود ادامه دهد. همچنین یک نفر دچار جراحت جزئی شد.
در زمان انتشار گزارش، عامل حمله و نوع پرتابه‌ها مشخص نشده بود.
این حادثه نشان می‌دهد مخاطرات امنیتی حمل‌ونقل دریایی تنها نفتکش‌ها و شناورهای حامل محموله‌های بزرگ را تهدید نمی‌کند و شناورهای خدماتی نیز در معرض خطر قرار دارند.
تأمین امنیت یدک‌کش‌ها و شناورهای پشتیبانی برای عملیات بندری، انتقال کشتی‌به‌کشتی و جابه‌جایی محموله‌های انرژی اهمیت ویژه‌ای دارد.
هند؛ آتش‌سوزی کامیون حامل مواد شیمیایی در بنگلور
یک کامیون حامل مواد شیمیایی در ۱۸ اکتبر، پس از خروج از مسیر و واژگونی در جاده نایس شهر بنگلور هند، دچار آتش‌سوزی شد.
براساس گزارش رسانه‌های محلی، راننده و همراه او با جراحات جزئی از خودرو خارج شدند. هفت خودروی آتش‌نشانی برای مهار حریق به محل اعزام شدند و عملیات اطفا حدود سه ساعت ادامه یافت.
برخی گزارش‌ها محموله کامیون را حاوی زایلن معرفی کرده‌اند، اما ترکیب دقیق مواد موجود در مخازن به‌طور مستقل تأیید نشده است. علت نهایی حادثه نیز هنوز مشخص نیست و گزارش‌های اولیه به ترکیدن لاستیک یا از دست رفتن کنترل خودرو اشاره دارند.
این حادثه بر ضرورت رعایت الزامات ایمنی در حمل مواد شیمیایی قابل اشتعال، کنترل وضعیت مخازن، ارزیابی سازگاری مواد و آمادگی برای واکنش اضطراری تأکید می‌کند.
۸. مقررات و تجارت بین‌الملل
آمریکا و روسیه؛ احتمال افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی
در پی تصمیم دولت آمریکا درباره معافیت برخی محدودیت‌های تجاری و تحریمی مرتبط با روسیه، بازار انرژی احتمال افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی این کشور را بررسی می‌کند.
براساس گزارش‌های منتشرشده، مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند بررسی آثار اقتصادی این معافیت ممکن است تا ۶۰ روز ادامه یابد.
همچنین برنامه‌هایی برای صادرات گازوئیل روسیه به آمریکا و سایر بازارها مطرح شده است. حجم اولیه صادرات مورد بحث حدود ۲٫۳ میلیون بشکه و حجم ماهانه احتمالی در مراحل بعدی حدود ۷٫۶ میلیون بشکه اعلام شده است.
این ارقام به برنامه‌های مطرح‌شده اشاره دارند و نباید به‌عنوان حجم صادرات تحقق‌یافته در نظر گرفته شوند.
افزایش احتمالی عرضه گازوئیل می‌تواند بخشی از فشار بازار فرآورده‌های نفتی را کاهش دهد؛ بااین‌حال، این معافیت به معنای لغو عمومی تحریم‌های روسیه یا آزادسازی تجارت تمام محصولات نفتی و پتروشیمی نیست.
۹. تحولات منطقه‌ای و لجستیک
ایران و آمریکا؛ پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز همچنان مطرح است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در یک بازه هفت‌روزه همچنان معتبر است.
این پیشنهاد پیش‌تر در شهریورماه مطرح شده بود و به گفته مقام‌های ایرانی، پاسخ آمریکا نیز دریافت شده است.
براساس اظهارات منتشرشده، شروط ایران شامل رفع محاصره بنادر، رفع تحریم‌های صادرات نفت و پایان درگیری‌ها در جبهه‌های منطقه‌ای است. در مقابل، اختلاف‌نظر درباره ترتیب مذاکرات و موضوع برنامه هسته‌ای ایران همچنان ادامه دارد.
از منظر صنعت پتروشیمی، دستیابی به توافق می‌تواند زمینه کاهش ریسک حمل‌ونقل دریایی و بهبود جریان صادرات خوراک و محصولات پتروشیمی را فراهم کند.
بااین‌حال، طرح پیشنهاد سیاسی به معنای دستیابی به توافق اجرایی یا بازگشت تردد تجاری به شرایط عادی نیست. حتی در صورت توافق احتمالی، بازگشت ظرفیت حمل‌ونقل به وضعیت عادی به دسترسی به شناورها، پوشش بیمه‌ای، شرایط بنادر و رفع محدودیت‌های عملیاتی وابسته خواهد بود.
وضعیت بیمه و قابلیت تحویل محموله‌ها
در بازه مورد بررسی، نرخ جدید و قابل استنادی برای بیمه جنگ محموله‌های پتروشیمی منتشر نشد. همچنین داده‌ای که بازگشت کامل و بدون محدودیت تردد کشتی‌های حامل گاز مایع، نفتا، متانول و محصولات پلیمری را تأیید کند، به دست نیامد.
بنابراین، در ارزیابی معاملات صادراتی باید قیمت کالا از هزینه حمل، بیمه، ریسک تأخیر و امکان واقعی تحویل تفکیک شود. در شرایط پرریسک، قیمت اسمی محصول به‌تنهایی معیار کافی برای تصمیم‌گیری تجاری نیست.
پنج پیام اصلی برای فعالان صنعت پتروشیمی
۱. افزایش تولید اتیلن چین می‌تواند بر بازار محصولات پایین‌دستی اثر بگذارد. رشد ۶٫۴ درصدی تولید اتیلن در شهریورماه، هم‌زمان با کاهش فرآورش نفت خام، ضرورت بررسی مستقل آمار تولید محصولات شیمیایی و عملکرد پالایشگاه‌ها را نشان می‌دهد.
۲. کاهش قیمت نفت خام الزاماً به معنای کاهش فوری هزینه تولید پتروشیمی نیست. برای ارزیابی حاشیه سود واحدهای نفتامحور، علاوه بر قیمت برنت، باید قیمت نفتا، هزینه حمل و وضعیت فروش محصول نهایی بررسی شود.
۳. امنیت زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و صادرات به یکی از عوامل مهم عرضه انرژی تبدیل شده است. آتش‌سوزی تأسیسات نفتی سن‌پترزبورگ اهمیت حفاظت از پایانه‌ها و مراکز ذخیره‌سازی را برجسته می‌کند؛ هرچند میزان اثر این حادثه بر عرضه، به خسارت و مدت توقف احتمالی بستگی دارد.
۴. مخاطرات ایمنی در تمام زنجیره حمل مواد شیمیایی وجود دارد. حادثه کامیون حامل مواد شیمیایی در هند و آسیب‌دیدن یدک‌کش در خلیج عمان نشان می‌دهد مدیریت ریسک باید از خروج محصول از مجتمع تا انتقال و تحویل نهایی را پوشش دهد.
۵. تحولات سیاسی هنوز جایگزین قابلیت عملیاتی تجارت نشده‌اند. پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز و معافیت‌های تجاری مرتبط با روسیه می‌توانند بر انتظارات بازار اثر بگذارند؛ اما تصمیم‌های خرید و فروش باید بر تحقق توافق‌ها، وضعیت قراردادهای حمل، پوشش بیمه‌ای و امکان واقعی تحویل استوار باشند.
