گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان ـ ۲۳ مهر ۱۴۰۵
به گزارش خبرگزاری ایپنا، گزارش رصد روزانه صنعت پتروشیمی جهان ـ ۲۳ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد.
در صنعت پتروشیمی، تداوم محدودیت صادرات گاز مایع خاورمیانه اهمیت ویژه‌ای دارد. با وجود بهبود صادرات نفت خام، صادرات گاز مایع منطقه همچنان کمتر از نصف سطح پیش از جنگ است. این وضعیت نشان می‌دهد بهبود صادرات نفت خام لزوماً به معنای بازگشت عرضه خوراک پتروشیمی نیست.
در بخش پروژه‌ها، گروه مول نخستین واحد تولید بیومتان خود را در مجارستان افتتاح کرد. شرکت فوجی‌فیلم نیز از سرمایه‌گذاری ۱۸ میلیون دلاری برای توسعه تولید مواد شیمیایی تخصصی مورد استفاده در صنایع نیمه‌رسانا در آمریکا خبر داد.
در بخش حمل‌ونقل دریایی، غرق‌شدن یک کشتی کانتینری و آسیب‌دیدن کشتی دیگری در تنگه هرمز تأیید شد. هم‌زمان، آمریکا امکان تسهیل محدود تحریم برخی نفتکش‌های ناوگان موسوم به سایه را بررسی می‌کند.
در بازار انرژی، قیمت نفت برنت در معاملات صبح پنجشنبه به ۱۰۴ دلار و ۴۲ سنت در هر بشکه رسید. با وجود کاهش قیمت نفت، هزینه حمل دریایی و محدودیت دسترسی به فرآورده‌های نفتی همچنان از عوامل مؤثر بر بازار هستند.
در مجموع، فعالان صنعت پتروشیمی باید قیمت خوراک در مبدأ، هزینه حمل تا مقصد و امکان تأمین و تبدیل خوراک به محصول قابل فروش را به‌صورت هم‌زمان بررسی کنند.
۱. شرکت‌ها و پروژه‌ها
افتتاح نخستین واحد تولید بیومتان گروه مول در مجارستان
گروه مول در ۱۴ اکتبر، واحد جدید تولید بیومتان را در تأسیسات خود در شهر سارواس مجارستان افتتاح کرد.
این واحد با حذف دی‌اکسیدکربن و ناخالصی‌های موجود در بیوگاز، گازی با کیفیت مناسب برای تزریق به شبکه سراسری گاز تولید می‌کند.
ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده این واحد بیش از ۷ میلیون مترمکعب بیومتان در سال است؛ حجمی که معادل مصرف گاز حدود ۸۵۰۰ خانوار اعلام شده است.
تأسیسات موجود سالانه نزدیک به ۱۲ میلیون مترمکعب بیوگاز از پسماندهای کشاورزی و صنایع غذایی تولید می‌کند.
در زمان افتتاح، واحد در مرحله آزمایش قرار داشت و آغاز تولید واقعی برای ادامه ماه اکتبر پیش‌بینی شده بود.
اهمیت صنعتی: این پروژه نمونه‌ای از جایگزینی تدریجی گاز طبیعی فسیلی با گاز تجدیدپذیر است. بااین‌حال، ظرفیت اسمی واحد را نباید با میزان تولید و تزریق واقعی آن به شبکه یکسان دانست.
سرمایه‌گذاری ۱۸ میلیون دلاری فوجی‌فیلم در تولید مواد شیمیایی تخصصی
شرکت فوجی‌فیلم از سرمایه‌گذاری ۱۸ میلیون دلاری برای توسعه تولید مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع نیمه‌رسانا در ایالت آریزونا آمریکا خبر داد.
این سرمایه‌گذاری با هدف افزایش ظرفیت تولید دوغاب‌های شیمیایی مورد استفاده در پرداخت و صیقل‌دادن سطوح در فرآیند ساخت تراشه انجام میشود.
برنامه توسعه شامل تولید مواد مورد استفاده در اتصالات مسی و ایجاد ظرفیت چندمحصولی برای فناوری‌های پیشرفته بسته‌بندی نیمه‌رساناهاست.
شرکت اعلام کرده است که خط توسعه‌یافته در سال ۲۰۲۷ وارد فعالیت خواهد شد. ظرفیت فعلی و میزان افزایش ظرفیت تولید به‌صورت عددی اعلام نشده است.
اهمیت صنعتی: این سرمایه‌گذاری نشان‌دهنده گسترش بازار مواد شیمیایی با خلوص بالا برای صنایع الکترونیک است. این محصولات به دلیل ارزش افزوده و الزامات کیفی، با مواد شیمیایی عمومی تفاوت دارند.
برنامه پتروچاینا برای توسعه سوخت‌رسانی دریایی در سنگاپور
شرکت پتروچاینا اعلام کرد قصد دارد نخستین عملیات سوخت‌رسانی گاز طبیعی مایع به کشتی‌ها را در بندر سنگاپور انجام دهد.
این شرکت یکی از مجموعه‌هایی است که مجوز جدید تأمین گاز طبیعی مایع به‌عنوان سوخت دریایی در سنگاپور را دریافت کرده است.
پتروچاینا همچنین مجوز تأمین متانول دریایی را دارد و برنامه‌ریزی کرده است خرید یک شناور سوخت‌رسان متانول را تکمیل کند.
بر اساس اظهارات مدیر این شرکت، ظرفیت تولید متانول سبز چین به ۳۸۰ هزار تن در سال رسیده است. این رقم ظرفیت اعلام‌شده است و نباید معادل تولید واقعی یا عرضه صادراتی در نظر گرفته شود.
اهمیت پتروشیمی: توسعه زیرساخت سوخت‌رسانی متانول می‌تواند در بلندمدت بازار جدیدی برای این محصول ایجاد کند. بااین‌حال، تقاضای بالقوه کشتی‌ها باید از مصرف واقعی و قراردادهای قطعی خرید تفکیک شود.
۲. خوراک و انرژی
پیش‌بینی کاهش تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶
آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش اکتبر خود پیش‌بینی کرده است تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به‌طور متوسط ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد.
بر اساس این گزارش، متوسط تقاضای جهانی نفت در سال جاری میلادی حدود ۱۰۲ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز برآورد شده است.
این نهاد همچنین افزایش ۲ میلیون بشکه‌ای تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۷ را پیش‌بینی کرده است.
از سوی دیگر، عرضه جهانی نفت در سپتامبر با افزایش روزانه ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه‌ای نسبت به ماه قبل، به ۱۰۲ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز رسید.
پیش‌بینی میشود تولید پالایشگاه‌ها در اکتبر به ۸۱ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز برسد و تا پایان سال به ۸۴ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد.
برآورد این آژانس نشان می‌دهد تقاضای جهانی نفت در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۶ نیز نسبت به مدت مشابه سال قبل، روزانه ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه کاهش خواهد یافت.
افزایش قیمت سوخت، محدودیت دسترسی به فرآورده‌ها و تضعیف شرایط اقتصادی از عوامل مؤثر بر کاهش تقاضا عنوان شده‌اند.
اهمیت پتروشیمی: کاهش تقاضای نفت عمدتاً تحت تأثیر شرایط بازار سوخت و اقتصاد جهانی است. برای ارزیابی وضعیت بازار اتیلن، پروپیلن، متانول و پلیمرها، باید روند تقاضای هر محصول به‌طور مستقل بررسی شود.
تداوم محدودیت صادرات گاز مایع خاورمیانه
گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد صادرات گاز مایع خاورمیانه در سپتامبر، با وجود بهبود جریان صادرات نفت خام، همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ بوده است.
بر اساس داده‌های منتشرشده، صادرات گاز مایع منطقه در سپتامبر به حدود ۶۷۰ هزار بشکه در روز رسید؛ درحالی‌که این رقم پیش از جنگ حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه در روز بود.
صادرات گاز مایع نسبت به ماه اوت ۹۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت، اما همچنان حدود ۵۵ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار داشت.
در همین دوره، صادرات فرآورده‌های پالایشی به حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در روز رسید؛ درحالی‌که پیش از جنگ حدود ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز بود.
صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس نیز با افزایش روزانه ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه‌ای به حدود ۱۳ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه رسید.
اهمیت مستقیم پتروشیمی: گاز مایع یکی از خوراک‌های مهم تولید پروپیلن و سایر محصولات پتروشیمی است. ادامه محدودیت صادرات آن می‌تواند بر واحدهای وابسته به پروپان و بوتان اثر بگذارد.
بااین‌حال، میزان صادرات گاز مایع به‌تنهایی حجم پروپان قابل استفاده در واحدهای تولید پروپیلن از پروپان را مشخص نمی‌کند؛ ترکیب محصول، مقصد محموله‌ها و قراردادهای تأمین نیز اهمیت دارند.
۳. قیمت و بازار محصولات
کاهش قیمت نفت برنت در معاملات صبح پنجشنبه
قیمت نفت برنت در معاملات صبح پنجشنبه به ۱۰۴ دلار و ۴۲ سنت در هر بشکه رسید که نشان‌دهنده کاهش ۱٫۶ درصدی بود.
هم‌زمان، نفت خام آمریکا با افت یک‌درصدی به ۹۴ دلار و ۱۱ سنت در هر بشکه رسید.
این کاهش قیمت در شرایطی رخ داد که تنش‌های دریایی در تنگه هرمز ادامه داشت. افزایش تولید برخی کشورهای صادرکننده و بررسی احتمال تسهیل محدودیت استفاده از نفتکش‌های تحریم‌شده نیز از عوامل مؤثر بر بازار عنوان شده‌اند.
بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، تولید نفت روسیه در سپتامبر با افزایش روزانه ۶۵ هزار بشکه‌ای به ۸ میلیون و ۴۳۰ هزار بشکه در روز رسید.
اهمیت پتروشیمی: کاهش قیمت نفت خام الزاماً به معنای کاهش هم‌زمان قیمت نفتا، گاز مایع یا سایر مواد اولیه پتروشیمی نیست. هزینه حمل، بیمه و محدودیت‌های لجستیکی می‌توانند فاصله قابل‌توجهی میان قیمت مبدأ و قیمت تحویلی ایجاد کنند.
وضعیت قیمت محصولات اصلی پتروشیمی
در بازه مورد بررسی، مجموعه‌ای از قیمت‌های جدید محصولات اصلی پتروشیمی که تاریخ ارزیابی، رقم قیمت و مبنای تحویل آنها به‌طور مستقل قابل تأیید باشد، در دسترس قرار نگرفت.
این موضوع محصولات زیر را در بر می‌گیرد:
اتیلن، پروپیلن و بوتادین
بنزن و استایرن
متانول
پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن و پی‌وی‌سی
پلی‌اتیلن ترفتالات
پارازایلین، اسید ترفتالیک خالص و مونو اتیلن گلایکول
همچنین قیمت‌های جدید نفتا، گاز مایع و گاز طبیعی مایع با مبنای مشخص تحویل که امکان تأیید عمومی آنها وجود داشته باشد، به‌طور کامل تأیید نشد.
بنابراین، از درج قیمت‌های قدیمی یا فاقد مبنای تحویل به‌عنوان قیمت روز خودداری میشود.
۴. فناوری و سرمایه‌گذاری
توسعه زیرساخت سوخت‌های دریایی جایگزین در سنگاپور
سازمان دریایی و بندری سنگاپور در جریان نشست بین‌المللی سوخت‌رسانی دریایی، از برنامه‌های جدید برای توسعه زیرساخت سوخت‌های جایگزین و افزایش قابلیت اطمینان عملیات سوخت‌رسانی خبر داد.
این برنامه‌ها شامل توسعه مسیرهای تأمین سوخت‌های جایگزین، ارتقای سازوکارهای تضمین کیفیت و بهبود کارایی عملیات سوخت‌رسانی است. حمایت از شناورهای بندری برقی نیز در دستور کار قرار دارد.
این اقدامات در شرایطی دنبال میشود که سنگاپور در حال گسترش خدمات سوخت‌رسانی با گاز طبیعی مایع و متانول است.
اهمیت پتروشیمی: توسعه زیرساخت سوخت‌رسانی متانول می‌تواند در بلندمدت بازار مصرف جدیدی برای تولیدکنندگان این محصول ایجاد کند. بااین‌حال، برنامه‌های زیرساختی را نباید معادل تقاضای قطعی یا قراردادهای فروش متانول دانست.
۵. ادغام و تملک
افزایش دسترسی نوواتک روسیه به شناورهای حمل گاز طبیعی مایع
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در ۱۴ اکتبر، شرکت نوواتک روسیه دست‌کم دو شناور حمل گاز طبیعی مایع با قابلیت فعالیت در مناطق یخی را به ناوگان تحت بهره‌برداری تجاری خود اضافه کرده است.
این دو شناور پیش‌تر تحت بهره‌برداری تجاری شرکت ژاپنی میتسویی او.اس.کی. لاینز قرار داشتند.
بررسی داده‌های ثبت شناورها نشان می‌دهد تغییرات مربوط به مالکیت یا بهره‌برداری در سپتامبر انجام شده و نام شناورها در اکتبر تغییر کرده است.
بااین‌حال، جزئیات معامله مستقیماً از سوی شرکت تأیید نشده و استفاده واقعی از این شناورها در پروژه گاز طبیعی مایع قطب شمال نیز قطعی نیست.
اهمیت صنعتی: افزایش دسترسی به شناورهای تخصصی می‌تواند بخشی از محدودیت‌های حمل گاز طبیعی مایع از مناطق قطبی را کاهش دهد. بااین‌حال، بدون تأیید بارگیری و تحویل محموله‌ها نمی‌توان افزایش صادرات را نتیجه گرفت.
۶. تعمیرات و توقف واحدها
احتمال توقف کنترل‌شده واحدهای پالایشگاه انی در ایتالیا
اعتراض کارکنان مجتمع فولاد ایلوا باعث مسدودشدن مسیرهای دسترسی به پالایشگاه شرکت انی در شهر تارانتو ایتالیا شده است.
بر اساس اعلام شرکت، بیش از ۵۰ جایگاه از حدود ۳۰۰ جایگاه سوخت وابسته به شبکه تأمین این پالایشگاه با کمبود سوخت مواجه شده‌اند.
همچنین محدودیت تأمین سوخت هواپیما در فرودگاه‌های باری و بریندیسی گزارش شده است.
شرکت انی هشدار داده است که ادامه اختلال در تأمین گازهای فنی و سایر مواد موردنیاز پالایشگاه ممکن است به توقف کنترل‌شده واحدهای فرآیندی منجر شود.
اهمیت صنعتی: این حادثه نشان می‌دهد اختلال در زنجیره تأمین و دسترسی فیزیکی می‌تواند حتی بدون آسیب مستقیم به تجهیزات، فعالیت واحدهای صنعتی را تهدید کند.
بااین‌حال، در زمان انتشار گزارش، توقف کامل پالایشگاه تأیید نشده است؛ بنابراین ظرفیت مشخصی از عرضه جاری کسر نمی‌شود.
وضعیت سایر واحدهای پتروشیمی
در بازه بررسی، توقف یا راه‌اندازی جدید و بزرگی در واحدهای تولید اتیلن، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، پی‌وی‌سی، اسید ترفتالیک خالص، پارازایلین و متانول که تاریخ تغییر وضعیت و ظرفیت تحت تأثیر آن به‌طور مستقل تأیید شده باشد، شناسایی نشد.
در نتیجه، تغییر خالص جدیدی برای ظرفیت جهانی تولید این محصولات محاسبه نمی‌شود.
۷. حوادث و ایمنی صنعتی
غرق‌شدن کشتی کانتینری در تنگه هرمز
سازمان دریایی و بندری سنگاپور اعلام کرد دو کشتی کانتینری با پرچم این کشور هنگام عبور از تنگه هرمز هدف پرتابه‌های ناشناس قرار گرفته‌اند.
کشتی «جی‌اف‌اس پراید» پس از آسیب‌دیدگی و وقوع آتش‌سوزی غرق شد. هر ۲۱ خدمه این شناور تخلیه شدند و هیچ مصدومی گزارش نشد.
کشتی دوم، «جی‌اف‌اس ژیزل»، نیز بر اثر برخورد پرتابه آسیب دید، اما توانست با نیروی محرکه خود به لنگرگاهی امن برسد. هر ۲۲ خدمه این شناور نیز سالم گزارش شدند.
عامل اصابت پرتابه‌ها در زمان انتشار گزارش مشخص نشده بود.
اهمیت پتروشیمی: خطر حمل‌ونقل دریایی دیگر به نفتکش‌ها محدود نیست. کشتی‌های کانتینری حامل محصولات صنعتی و پلیمری نیز در معرض تهدید قرار دارند.
از آنجا که بخش مهمی از صادرات پلیمرها به‌صورت کانتینری انجام میشود، افزایش ریسک عبور از تنگه هرمز می‌تواند هزینه حمل، بیمه و زمان تحویل محموله‌ها را افزایش دهد.
۸. مقررات و تجارت بین‌الملل
بررسی احتمال تسهیل محدود تحریم نفتکش‌های ناوگان سایه
دولت آمریکا در حال بررسی امکان تسهیل محدود تحریم برخی شناورهای ناوگان موسوم به سایه است؛ اقدامی که هدف آن افزایش ظرفیت قابل استفاده حمل نفت خام و فرآورده‌های نفتی و کاهش هزینه‌های حمل دریایی عنوان شده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، پیشنهاد مورد بررسی می‌تواند استفاده از برخی شناورهای تحریم‌شده را برای حمل نفت و فرآورده‌هایی که خود مشمول تحریم آمریکا نیستند، امکان‌پذیر کند.
متقاضیان احتمالی ممکن است برای استفاده از این شناورها به دریافت مجوز از وزارت خزانه‌داری آمریکا نیاز داشته باشند.
بااین‌حال، محدودیت‌های بیمه‌ای اتحادیه اروپا و بریتانیا و وضعیت فنی شناورها می‌تواند اثر چنین تصمیمی بر هزینه حمل را محدود کند.
اهمیت پتروشیمی: افزایش ظرفیت قابل استفاده ناوگان دریایی ممکن است بخشی از فشار لجستیکی تجارت انرژی را کاهش دهد. بااین‌حال، بررسی این پیشنهاد به معنای لغو تحریم نفت، فرآورده‌ها یا محصولات پتروشیمی ایران نیست و تا زمان اعلام تصمیم رسمی، نباید آن را تغییری قطعی در مقررات تلقی کرد.
۹. تحولات منطقه‌ای و لجستیک
هشدار سازمان ملل درباره پیامدهای توقف صادرات کود شیمیایی از تنگه هرمز
یکی از مقام‌های ارشد سازمان ملل هشدار داده است که ادامه اختلال در حمل کودهای شیمیایی از تنگه هرمز می‌تواند امنیت غذایی برخی کشورهای آسیایی و آفریقایی را تهدید کند.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، پیش از جنگ حدود یک‌سوم تجارت جهانی اوره و نزدیک به نیمی از تجارت دریایی گوگرد از تنگه هرمز عبور می‌کرد.
سازمان ملل پیشنهادی برای عبور کنترل‌شده محموله‌های کود شیمیایی تهیه کرده است. این طرح شامل ایجاد مرکز هماهنگی در عمان، ثبت کشتی‌ها، نظارت بر بارگیری و کنترل عبور محموله‌هاست.
به گفته مقام مسئول، در صورت توافق ایران و آمریکا، سازوکار پیشنهادی می‌تواند ظرف ۷ تا ۱۰ روز فعال شود. همچنین عبور روزانه حدود پنج کشتی می‌تواند بخشی از نیاز کشورهای آسیب‌پذیر را تأمین کند.
این طرح در زمان انتشار گزارش هنوز به توافق اجرایی نرسیده بود.
اهمیت پتروشیمی: این تحول برای تولیدکنندگان اوره، آمونیاک و محصولات زنجیره گوگرد اهمیت مستقیم دارد. بااین‌حال، توافق احتمالی برای عبور محموله‌های کود شیمیایی را نباید به معنای بازگشایی عمومی تنگه هرمز برای تمام محصولات پتروشیمی دانست.
پنج پیام اصلی برای فعالان صنعت پتروشیمی
۱. بهبود صادرات نفت خام به معنای رفع محدودیت خوراک پتروشیمی نیست.
صادرات گاز مایع خاورمیانه همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است. بنابراین، وضعیت عرضه پروپان، بوتان و سایر خوراک‌های وارداتی باید جداگانه بررسی شود.
۲. کاهش تقاضای نفت الزاماً به کاهش قیمت همه فرآورده‌ها منجر نمی‌شود.
پیش‌بینی افت تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ در کنار تداوم کمبود گازوئیل نشان می‌دهد بازارهای مختلف انرژی ممکن است هم‌زمان با شرایط متفاوت عرضه و تقاضا روبه‌رو باشند.
۳. امنیت حمل کانتینری به یکی از ریسک‌های مهم صادرات پلیمرها تبدیل شده است.
غرق‌شدن یک کشتی کانتینری و آسیب‌دیدن کشتی دیگر در تنگه هرمز نشان می‌دهد خطر حمل دریایی فراتر از نفتکش‌هاست. وضعیت کشتی، بیمه، بندر مقصد و امکان تحویل واقعی باید در قراردادهای صادراتی بررسی شود.
۴. سوخت‌رسانی دریایی می‌تواند بازار تازه‌ای برای متانول ایجاد کند.
توسعه زیرساخت‌های سوخت‌رسانی متانول و گاز طبیعی مایع در سنگاپور نشانه گسترش گزینه‌های سوخت جایگزین در حمل‌ونقل دریایی است. بااین‌حال، ظرفیت تولید و برنامه‌های زیرساختی نباید معادل تقاضای قطعی بازار در نظر گرفته شوند.
۵. قیمت تحویلی خوراک از قیمت مبدأ اهمیت بیشتری دارد.
کاهش قیمت نفت خام به‌تنهایی به معنای کاهش هزینه خوراک در مقصد نیست. کرایه حمل، بیمه، زمان انتظار، محدودیت‌های تحریمی و دسترسی به شناور می‌توانند مزیت قیمت خرید را از بین ببرند.
جمع‌بندی نهایی
تحولات این دوره نشان می‌دهد بازار جهانی انرژی و پتروشیمی همچنان تحت تأثیر هم‌زمان محدودیت‌های عرضه، تغییرات تقاضا و اختلالات لجستیکی قرار دارد.
اگرچه صادرات نفت خام خاورمیانه بهبود یافته، تداوم محدودیت صادرات گاز مایع و فرآورده‌های پالایشی نشان می‌دهد بازگشت عرضه در زنجیره‌های مختلف انرژی یکسان نیست.
در کنار این شرایط، توسعه تولید مواد شیمیایی تخصصی، سرمایه‌گذاری در سوخت‌های دریایی جایگزین و افزایش دسترسی به ناوگان حمل گاز طبیعی مایع از روندهای مهم صنعتی این دوره هستند.
برای تصمیم‌گیری تجاری، بررسی هم‌زمان قیمت خوراک، هزینه حمل، وضعیت بیمه و تحریم‌ها و امکان تحویل واقعی محصول ضروری است.
