به گزارش خبرگزاری ایپنا ، بازه رصد تقریباً از ساعت ۹ صبح ۳۰ شهریور تا ساعت ۹ صبح ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ به وقت ایران، معادل ۲۱ تا بامداد ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶ است. مهم‌ترین تحول این دوره، تغییر ماهیت بحران خلیج فارس از «کاهش صرف صادرات» به «تداوم جریان با هزینه بسیار بالا» است.

شرکت‌ها، پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری

۱. هند | BASF زمین پروژه احتمالی MDI در داهج را تأمین کرد؛ FID هنوز صادر نشده است

BASF رسماً اعلام کرد در مرحله پیشرفته مطالعه امکان‌سنجی برای احداث یک مجتمع تولید MDI در Dahej قرار دارد و از طریق شرکت BASF India Polyurethanes یک قطعه زمین صنعتی برای پروژه احتمالی تأمین کرده است. تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری به نتیجه مطالعه و دریافت مجوزهای لازم وابسته است؛ بنابراین پروژه را در این مرحله نباید «تصویب‌شده» یا دارای FID معرفی کرد.

MDI خوراک کلیدی پلی‌یورتان در عایق ساختمان، تبرید، خودرو و مبلمان است. BASF هم‌اکنون در Dahej واحد MDI splitter و تأسیسات تولید پلی‌یورتان دارد. شرکت همچنین اعلام کرده توسعه یک‌میلیارددلاری ظرفیت MDI در Geismar آمریکا وارد مرحله نهایی شده است. ظرفیت یا CAPEX پروژه احتمالی هند هنوز اعلام نشده است.

۲. عربستان/فرانسه | SABIC و Technip Energies قرارداد انحصاری صدور مجوز جهانی فناوری CTR® LDPE امضا کردند

نه پروژه احداث واحد جدید

اهمیت خبر در بازار technology licensing پلی‌اتیلن است، نه افزایش فوری ظرفیت تولید. هیچ ظرفیت جدید، محل پروژه یا FID واحد LDPE مشخصی همراه این قرارداد اعلام نشده است.

خوراک، انرژی و LNG

۳. قطر | بحران هرمز می‌تواند برنامه توسعه North Field را عقب بیندازد

سعد الکعبی، مدیرعامل QatarEnergy و وزیر انرژی قطر، اعلام کرده نخستین train پروژه North Field East همچنان برای شروع تولید در نیمه اول ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است، اما زمان‌بندی trainهای بعدی به حل اختلال هرمز وابسته است؛ زیرا بخشی از تجهیزات مورد نیاز پروژه امکان ورود به قطر را ندارد.

هم‌زمان حملات قبلی به Ras Laffan حدود ۱۷٪ ظرفیت LNG قطر را از مدار خارج کرده‌اند. دو LNG train آسیب دیده‌اند و تعمیر آنها ممکن است تا سه سال طول بکشد؛ تعمیر واحد GTL نیز برای سه‌ماهه اول ۲۰۲۷ هدف‌گذاری شده است. قطر در حال حاضر LNG بسیار کمی تولید می‌کند.

این تحول برای پتروشیمی اهمیت مستقیم دارد: اختلال هرمز دیگر فقط freight و صادرات محصول را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد؛ تحویل تجهیزات سرمایه‌ای و schedule پروژه‌های توسعه خوراک نیز درگیر شده است.

لجستیک و تحولات منطقه‌ای

۴. عربستان | ۱۴ میلیون بشکه نفت در یک روز روی هفت VLCC در رأس‌تنوره بارگیری شد

داده‌های Kpler نشان می‌دهد آرامکو روز یکشنبه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت خام را روی هفت VLCC در رأس‌تنوره بارگیری کرده است. داده Vortexa نیز متوسط بارگیری از خلیج فارس را از ۱۲ سپتامبر حدود ۳.۷ میلیون بشکه در روز نشان می‌دهد.

جریان نفت عربستان از هرمز به حدود ۲.۹ میلیون بشکه در روز رسیده؛ در مقایسه با حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز در اوت. افزایش بارگیری شرقی برای جبران اختلال East–West و کاهش صادرات ینبع انجام می‌شود. خود آرامکو درباره ارقام منتشرشده اظهارنظر نکرده است؛ بنابراین این اعداد ship-tracking data هستند، نه اعلام رسمی شرکت.

۵. هرمز | راهکار STS جریان نفت را حفظ کرده، اما freight به بیش از ۳۰ دلار برای هر بشکه رسیده است

تحلیل Reuters نشان می‌دهد شبکه انتقال ship-to-ship در نزدیکی عمان که ابتدا برای حفظ صادرات ADNOC توسعه یافت، اکنون به یک مسیر جایگزین بزرگ‌تر برای تولیدکنندگان منطقه تبدیل شده است. حجم STS در سپتامبر به حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز رسیده؛ در مقایسه با ۱.۴ میلیون بشکه در روز در اوت.

اما هزینه این سازوکار بسیار بالاست: هزینه حمل VLCC در برخی مسیرها به بیش از ۳۰ دلار به ازای هر بشکه رسیده است. بنابراین کاهش ریسک کمبود فیزیکی نفت با افزایش شدید logistics cost خریداری شده است.

برای پتروشیمی، این مهم‌ترین پیام لجستیکی امروز است: availability محموله با economics محموله یکسان نیست. در قراردادهای نفتا، LPG و محصولات مایع باید freight، بیمه جنگ، STS cost و lead time جداگانه وارد landed cost شوند.

قیمت نفت

۶. Brent برای نخستین بار از اوایل سپتامبر به حوالی ۱۰۰ دلار بازگشت

Brent روز دوشنبه در حدود ۱۰۰.۰۲ دلار/بشکه بسته شد و WTI به حدود ۹۲.۰۵ دلار/بشکه رسید. عامل اصلی افت، افزایش امید به دیپلماسی آمریکا و ایران و بازیابی بخشی از صادرات عربستان بود.

این کاهش برای کراکرهای نفتاپایه مثبت است، اما هنوز نباید آن را «عادی‌شدن هزینه خوراک» تلقی کرد؛ freight بسیار بالا و اختلال لجستیکی بخشی از کاهش crude را در delivered feedstock خنثی می‌کند.

فناوری و انرژی کم‌کربن

۷. فنلاند | Nordic Ren-Gas شرکای فناوری پروژه e-Methane تامپره را مشخص کرد

CHEMIE TECHNIK گزارش کرده Nordic Ren-Gas تأمین‌کنندگان فناوری پروژه e-Methane تامپره را انتخاب کرده است. این مجموعه، تولید برق تجدیدپذیر، هیدروژن، جذب CO₂، تولید متان سنتزی و بازیابی حرارت را در یک سیستم یکپارچه ترکیب می‌کند.

بر اساس اطلاعیه رسمی قبلی Hitachi Energy، ساخت کارخانه آغاز شده و شروع عملیات تجاری برای ۲۰۲۹ برنامه‌ریزی شده است. Hitachi Energy تجهیزات اتصال شبکه و برق‌رسانی، از جمله GIS بدون SF₆ را تأمین می‌کند.

این پروژه در زنجیره e-fuels قرار دارد و پتروشیمی commodity نیست؛ اهمیت آن برای صنعت در توسعه feedstockهای سنتزی و Power-to-Gas اروپا است.

صنایع شیمیایی تخصصی

۸. آلمان/چین | LANXESS و Wuxi South برای افزودنی‌های روانکار MoU امضا کردند

دو شرکت توافق کرده‌اند فرصت‌های همکاری در برخی زنجیره‌های افزودنی روانکار را بررسی کنند. هدف اعلام‌شده، ترکیب دانش formulation و دسترسی بازار LANXESS با ظرفیت تولید و زنجیره تأمین منطقه‌ای Wuxi South برای چین و آسیا-اقیانوسیه است.

این توافق در مرحله MoU است؛ بنابراین نباید از آن سرمایه‌گذاری، JV یا ظرفیت تولید جدید قطعی استنباط کرد.

قیمت و بازار محصولات

برای حفظ انضباط زمانی، افزایش PP هند و PTA/MEG گزارش‌شده در روزهای قبل دوباره به‌عنوان قیمت امروز تکرار نشده‌اند.

تعمیرات و توقف واحدها

در بازه دقیق امروز، Shutdown یا Restart تازه یک واحد بزرگ پتروشیمی که ظرفیت، تاریخ توقف و وضعیت عملیاتی آن از منبع معتبر قابل تأیید باشد شناسایی نشد. تغییرات عملیاتی چین و آسیا که در گزارش ۳۰ شهریور پوشش داده شدند، دوباره وارد گزارش نشده‌اند.

ادغام و تملک، مقررات و HSE

معامله بزرگ تازه‌ای در پتروشیمی/شیمی که طی این بازه به signing یا closing رسیده باشد شناسایی نشد. همچنین حادثه HSE عمده جدیدی در یک مجتمع پتروشیمی با اثر منطقه‌ای یا جهانی تأیید نشد.

در حوزه مقررات نیز تصمیم تجاری تازه‌ای با اثر مستقیم و فوری بر جریان جهانی محصولات پتروشیمی در بازه مورد بررسی مشاهده نشد؛ تحولات امنیتی منطقه در بخش لجستیک و انرژی طبقه‌بندی شده‌اند.

۵ پیام اصلی برای فعالان صنعت پتروشیمی

1. بحران هرمز وارد مرحله «جریان گران» شده است. نفت در حجم قابل توجه حرکت می‌کند، اما STS و freight بالای ۳۰ دلار/بشکه نشان می‌دهد حفظ supply با هزینه بسیار بالاتری انجام می‌شود.

2. برای خرید خوراک، Brent دیگر شاخص کافی نیست. افت Brent تا حوالی ۱۰۰ دلار می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ delivered cost نفتا و LPG باید همراه freight، war-risk insurance، STS و lead time محاسبه شود.

3. بحران لجستیک اکنون CAPEX پروژه‌ها را هم تهدید می‌کند. هشدار QatarEnergy درباره تأخیر تجهیزات North Field نشان می‌دهد مسئله از صادرات محصول عبور کرده و به schedule پروژه‌های توسعه‌ای رسیده است.

4. هند همچنان یکی از نقاط مهم سرمایه‌گذاری شیمیایی جهان است، اما خبر BASF هنوز FID نیست. زمین پروژه MDI تأمین شده و feasibility study پیشرفته است؛ ظرفیت، CAPEX و تصمیم نهایی هنوز اعلام نشده‌اند.

5. توافق SABIC–Technip Energies یک تحول فناوری است، نه افزایش ظرفیت. اثر کوتاه‌مدت آن بر عرضه LDPE محدود است؛ اهمیت اصلی در توسعه بازار جهانی licensing فناوری CTR® و پروژه‌های آتی LDPE خواهد بود.