به گزارش خبرگزاری  ایپنا، در دولت چهاردهم، رویکرد صنعت پتروشیمی به مقوله انرژی فقط به کاهش مصرف در واحدهای تولیدی محدود نمانده و مجموعه‌ای از اقدام‌ها در سه محور بهینه‌سازی مصرف انرژی در داخل صنعت، تنوع‌بخشی به سبد انرژی و مشارکت در طرح‌های بهینه‌سازی مصرف در خارج از صنعت در دستور کار قرار گرفته است. این رویکرد، صنعت پتروشیمی را از یک مصرف‌کننده انرژی به یکی از بازیگران فعال در مدیریت مصرف و سرمایه‌گذاری برای بهینه‌سازی انرژی تبدیل کرده است.

اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی در واحدهای پتروشیمی در یک سال گذشته، به صرفه‌جویی بیش از ۱۲۰ میلیون استاندارد مترمکعب گاز طبیعی منجر شده است. همزمان، با شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، نسبت به بهره‌برداری از نیروگاه‌های تجدیدپذیر با ظرفیت بیش از ۶۵۰ مگاوات اقدام شده و برای سرمایه‌گذاری در طرح‌هایی با ظرفیت بیش از ۱۰ هزار مگاوات نیز برنامه‌ریزی صورت گرفته است.

از سوی دیگر، صنعت پتروشیمی در دولت چهاردهم دامنه اقدام‌های خود را به خارج از واحدهای تولیدی نیز گسترش داده و با مشارکت در طرح پویش کاهش ۱۰ درصدی مصرف انرژی، در بهینه‌سازی مصرف در بخش‌های خانگی، عمومی و تجاری مشارکت کرده است. این طرح که با هدف کاهش مصرف بدون تحمیل هزینه اضافی به خانوارها و با تمرکز بر اصلاح الگوی مصرف و فرهنگ‌سازی اجرا شده، نمونه‌ای از رویکرد جدید صنعت پتروشیمی برای پیوند دادن منافع صنعت با منافع عمومی و ملی است.

مجموع این اقدام‌ها نشان می‌دهد مدیریت انرژی در صنعت پتروشیمی طی دو سال گذشته از یک موضوع فقط عملیاتی فراتر رفته و در دولت چهاردهم به یکی از محورهای راهبردی برای کاهش شدت انرژی، تداوم تولید و کاهش هزینه فرصت از دست‌رفته، تنوع‌بخشی به منابع انرژی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و مشارکت صنعت در حل ناترازی انرژی کشور تبدیل شده است.

صرفه‌جویی بیش از ۱۲۰ میلیون مترمکعب گاز

اجرای اقدام‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در صنعت پتروشیمی طی سال‌های اخیر، نتایج چشمگیری به همراه داشته است. این اقدام‌ها نه‌تنها به کاهش قابل‌توجه مصرف انرژی و بهبود بهره‌وری عملیاتی در واحدهای تولیدی منجر شده، بلکه نقش مهمی در کاهش انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی نیز داشته است.

بر اساس پایش‌های انجام‌شده، طی یک سال گذشته مجموع صرفه‌جویی انرژی در صنعت پتروشیمی معادل بیش از ۱۲۰ میلیون استاندارد مترمکعب گاز طبیعی بوده است؛ رقمی که بیانگر اثربخشی برنامه‌ریزی‌ها و اجرای مجموعه‌ای از پروژه‌های بهینه‌سازی در این صنعت است.

این میزان صرفه‌جویی افزون بر کاهش هزینه‌های انرژی و افزایش رقابت‌پذیری واحدهای پتروشیمی، ظرفیت جدیدی برای ارزش‌آفرینی از محل منابع صرفه‌جویی‌شده در صنعت و اقتصاد کشور ایجاد کرده است و صنعت پتروشیمی را در چایگاه برترین صنایع کشور در رعایت معیار مصرف انرژی قرار داد.

تنوع‌بخشی به سبد انرژی؛ حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر

در مسیر توسعه پایدار، صنعت پتروشیمی کشور برنامه‌های گسترده‌ای را برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین انرژی، ارتقای بهره‌وری و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی در دستور کار قرار داده است؛ اقدامی که فراتر از تعهدات قانونی و با هدف ایفای نقش فعال صنعت در گذار انرژی دنبال می‌شود.

به این منظور، پس از شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در تنوع‌بخشی به سبد انرژی، نسبت به بهره‌برداری از نیروگاه‌های تجدیدپذیر با ظرفیت بیش از ۶۵۰ مگاوات اقدام شده است. همچنین برای سرمایه‌گذاری در طرح‌هایی با ظرفیت بیش از ۱۰ هزار مگاوات برنامه‌ریزی‌های لازم صورت گرفته است.

همسو با تسهیل سرمایه‌گذاری در این حوزه، پیشنهادهایی برای افزایش مشارکت بخش خصوصی، بهره‌گیری از سازوکارهای بازار برق و ایجاد مشوق‌های مالی و اقتصادی ارائه شده است که در صورت تصویب، می‌تواند سرعت اجرای طرح‌ها را افزایش دهد.

پتروشیمی در خارج از صنعت هم به دنبال کاهش مصرف انرژی

تأثیر افزایش تقاضای انرژی در بخش‌های مختلف اقتصادی بر صنعت پتروشیمی و ضرورت تأمین پایدار خوراک، سبب شده است این صنعت رویکرد خود را به بهینه‌سازی مصرف انرژی در داخل واحدهای تولیدی محدود نکند. بر همین اساس، صنعت پتروشیمی در کنار اجرای پروژه‌های داخلی، در بهینه‌سازی مصرف انرژی در بخش‌های خانگی، عمومی و تجاری نیز مشارکت کرده است.

یکی از اقدام‌های مهم در این زمینه، اجرای طرح پویش نبض انرژی که با سرمایه‌گذاری شرکت‌های دریافت‌کننده خوراک گاز شرکت ملی گاز ایران است. در این طرح، شرکت‌های پتروشیمی از طریق شرکت‌های کارور گاز در اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مشارکت می‌کنند و گاز صرفه‌جویی‌شده در قالب «گواهی گاز» به شرکت‌های پتروشیمی مشارکت‌کننده در طرح تخصیص می‌یابد. اجرای این طرح ابتدا در استان‌های مازندران، گلستان و گیلان آغاز شد و در مراحل بعدی به سایر استان‌ها نیز تسری یافت.

پویش کاهش ۱۰ درصدی؛ از اصلاح الگوی مصرف تا مشارکت اجتماعی

طرح پویش کاهش ۱۰ درصدی مصرف انرژی با هدف کاهش مصرف بدون تحمیل هزینه اضافه به خانوارها و حفظ سطح رفاه مردم اجرا شد. در این طرح، ترویج فرهنگ صحیح مصرف انرژی و معرفی راهکارهای ساده و عملیاتی برای کاهش مصرف مورد توجه قرار گرفت.

در این پویش بیش از 480 هزار مشترک گاز مشارکت داشتند که تمرکز اجرای طرح در نقاط دارای افت فشار گاز بود. با توجه به مشترک بودن اشتراک گاز در میان برخی مشترکان، دامنه اثرگذاری این طرح به بیش از یک میلیون خانوار رسید.

این پویش افزون بر کاهش مصرف، توانسته است گامی مؤثر در جهت فرهنگ‌سازی مصرف صحیح انرژی و اصلاح سبک زندگی برای حرکت در مسیر توسعه پایدار بردارد.

از مهم‌ترین دستاوردهای این پویش می‌توان به ثبت‌نام و فعالیت 340 هزار کاربر جدید در سامانه طرح، کاهش مقادبر قابل توجه مصرف گاز برای بخشی از قبوض صادره، شارژ ۲۲ میلیارد تومان اعتبار انرژی برای مشترکان، شارژ بیش از 50 میلیارد تومان و واریز ۱۹.۵ میلیارد تومان وجه نقد حاصل از همکاری در کیف پول کاربران و بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان جایزه تجهیزات با بازدهی بالا اشاره کرد.

در بخش جوایز اجتماعی نیز تجهیزاتی برای حفظ جنگل‌های هیرکانی در برابر گونه‌های مهاجم اهدا شد، ۴۰۰ کیف و لوازم‌التحریر در اختیار مددجویان کمیته امداد و بهزیستی قرار گرفت، ۲۹۵ ویلچر به کودکان در صف انتظار دریافت ویلچر اهدا شد و تیم‌های احیای جنگل سوخته زاگرس تجهیز شدند. در بخش جوایز فردی نیز 2900 دستگاه بخاری با راندمان بالا، 20 هزار و ۶۰۰ جایزه یک میلیون تومانی به مشارکت‌کنندگان، 3 جایزه یک میلیارد تومانی و 20 جایزه 100 میلیون تومانی و 150 تسهیلات ۱۵۰ میلیون تومانی برای اصلاح سیستم موتورخانه اختصاص یافت.

شناسایی فرصت‌های جدید برای سرمایه‌گذاری پتروشیمی‌ها

در چارچوب همکاری‌های انجام‌شده، فرصت‌های بهینه‌سازی در حوزه‌های مختلف از جمله افزایش بهره‌وری نیروگاه‌ها، بهینه‌سازی مصرف در بخش کشاورزی، ارتقای بهره‌وری انرژی در ساختمان‌های مسکونی و اداری، اصلاح الگوی مصرف در صنایع کوچک و متوسط و همچنین بهبود رفتار مصرف‌کنندگان شناسایی شده است.

بخشی از این پروژه‌ها وارد فاز اجرایی شده‌اند تا زمینه سرمایه‌گذاری شرکت‌های پتروشیمی در این بخش‌ها نیز فراهم شود. در این چارچوب، شرکت‌های پتروشیمی سرمایه‌گذار می‌توانند از معادل گاز صرفه‌جویی‌شده با نرخ تعرفه مبدأ صرفه‌جویی بهره‌مند شوند؛ اقدامی که همسو با تداوم تولید و بهبود شرایط اقتصادی کشور صورت می‌گیرد.

این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که صرفه‌جویی انرژی را از یک هدف صرفاً مصرفی به یک ظرفیت اقتصادی تبدیل می‌کند؛ به این معنا که گاز صرفه‌جویی‌شده می‌تواند به جای هدررفت یا مصرف در بخش‌های کم‌بازده، در مسیر تولید و ایجاد ارزش افزوده قرار گیرد.

4 تفاهم‌نامه برای توسعه همکاری‌های بهینه‌سازی

همسو با اجرای طرح‌های یادشده، تاکنون چند تفاهم‌نامه همکاری میان شرکت ملی صنایع پتروشیمی و دستگاه‌های مختلف به امضا رسیده است. یکی از این تفاهم‌نامه‌ها در زمینه کاهش شدت مصرف سوخت و افزایش بهره‌وری در نیروگاه‌ها میان شرکت ملی صنایع پتروشیمی و شرکت مادرتخصصی تولید نیروی برق حرارتی امضا شده که تمرکز آن بر ارتقای بهره‌وری نیروگاه‌های حرارتی و کاهش اتلاف انرژی است.

همچنین تفاهم‌نامه همکاری در حوزه آموزش کارکنان، معلمان و دانش‌آموزان و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی میان شرکت ملی صنایع پتروشیمی و معاونت آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش امضا شده است. هدف از این همکاری، فرهنگ‌سازی و نهادینه‌سازی رفتارهای صحیح مصرف انرژی در نسل‌های آینده است.

در بخش پژوهش و آموزش نیز تفاهم‌نامه همکاری در زمینه پژوهش، آموزش و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی میان شرکت ملی صنایع پتروشیمی و دانشگاه صنعتی شریف امضا شده است. همچنین تفاهم‌نامه همکاری در زمینه آموزش و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی با دانشگاه ملی مهارت به‌منظور گسترش دامنه اثرگذاری این طرح در سطح ملی به امضا رسیده است. و در بخش توسعه فرهنگ درست مصرف کردن انرژی همکاری قابل ارائه ای با شهرداری کلان شهر تهران تعریف شد.

از مصرف‌کننده انرژی تا بازیگر مدیریت انرژی

مرور اقدام‌های صنعت پتروشیمی در یک سال گذشته نشان می‌دهد مدیریت انرژی در دولت چهاردهم از یک موضوع فقط عملیاتی و درون‌صنعتی فراتر رفته و به یکی از محورهای راهبردی این صنعت تبدیل شده است؛ رویکردی که همزمان کاهش مصرف، افزایش بهره‌وری، حفظ پایداری تولید، تنوع‌بخشی به سبد انرژی و مشارکت در حل ناترازی انرژی کشور را دنبال می‌کند.

صرفه‌جویی بیش از ۱۲۰ میلیون استاندارد مترمکعب گاز طبیعی در داخل صنعت، بهره‌برداری از نیروگاه‌های تجدیدپذیر با ظرفیت بیش از ۶۵۰ مگاوات، برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری در طرح‌های بیش از ۱۰ هزار مگاواتی و مشارکت شرکت‌های پتروشیمی در طرح‌های کاهش مصرف انرژی در بخش‌های مختلف اقتصادی، مجموعه‌ای از اقدام‌هایی است که ابعاد این رویکرد را نشان می‌دهد.

در این میان، پویش کاهش ۱۰ درصدی مصرف انرژی را می‌توان یکی از نمونه‌های متفاوت این رویکرد دانست؛ طرحی که صنعت پتروشیمی را در کنار بخش خانگی، تجاری و عمومی قرار داده و تلاش کرده است از مسیر فرهنگ‌سازی، اصلاح الگوی مصرف و سرمایه‌گذاری، بخشی از ظرفیت‌های صرفه‌جویی انرژی را فعال کند.

تجربه دو سال گذشته همچنین نشان می‌دهد که مدیریت انرژی در صنعت پتروشیمی دیگر فقط به معنای «کمتر مصرف کردن» نیست؛ بلکه درست مصرف کردن انرژی، خود به یک ظرفیت برای سرمایه‌گذاری، تولید، مسئولیت اجتماعی و خلق ارزش تبدیل شده است. ادامه این مسیر نیازمند همکاری و حمایت نهادهای سیاست‌گذار، تصمیم‌ساز و اجرایی است تا با هم‌افزایی ظرفیت‌ها، زمینه تحقق اهداف کلان انرژی، بهبود شاخص‌های زیست‌محیطی، افزایش بهره‌وری و تقویت جایگاه راهبردی صنعت پتروشیمی در اقتصاد ملی فراهم شود.

به این ترتیب، یکی از دستاوردهای قابل توجه دولت چهاردهم در صنعت پتروشیمی را می‌توان تغییر نگاه به مدیریت انرژی از یک الزام هزینه‌زا به یک فرصت برای بهره‌وری، سرمایه‌گذاری و توسعه پایدار دانست؛ مسیری که در صورت تداوم و تکمیل سازوکارهای حمایتی، می‌تواند نقش صنعت پتروشیمی را در مدیریت ناترازی انرژی کشور پررنگ‌تر کند.